AP Correspondent Paul Steenhuis

Steenhuis over Voltaire en de lol van het oud zijn

2007-01-17T22:09:00.000+01:00

AP Correspondent Paul Steenhuis schreef een essay voor Uitgeverij Cossee getiteld Voltaire als vrolijk antwoord op de vergrijzing.

In boeken Etcetera ging hij in debat met Louis Tas (85).

De uitzending is hier te volgen: Uitzending zondag 14 januari van Boeken Etcetera.

Protesten op Jordaan buurtconferentie: ontdempen weggestemd

2005-06-15T10:26:00.000+02:00

AP Correspondent Paul Steenhuis |

oewel stadsdeelbestuurder Guido Frankfurther elk debat probeerde te vermijden tijdens de derde zogenoemde buurtconferentie voor de Jordaan, dinsdag 14 juni 2005 in de Beurs van Berlage in Amsterdam, sprongen verschillende boze buurtbewoners op gedurende de avond om te protesteren tegen de gang van zaken.

Zij protesteerden vooral tegen de rigide gestructureerde en weinig open vorm van overleg die tijdens deze ‘slotconferentie’ gehanteerd werd: de hele avond kregen de ruim honderd aanwezigen stellingen en meerkeuze vragen voorgelegd, waarbij ze met een stemkastje steeds elektronisch hun keuze bekend konden maken, die even later op een filmdoek getoond werd.

De vragen varieerden van ‘Vindt u dat het Marnix Plantsoen moet worden ingericht: a. voor kinderen; b. voor jongeren; c. voor ouderen; d. geen mening/anders’ tot ‘Ik wil dat er meer straatjes in de Jordaan voor alle verkeer afgesloten worden: a mee eens; b. niet mee eens, c. geen mening.’

,,Aan de hand van multiple choice worden hier richting gevende uitspraken gedaan,” protesteerde Elandsgracht bewoner Pieter Nieuwenhuysen, ,,Elke vorm van debat ontbreekt.”

De spreekstalmeester van de avond wilde wel af en toe een opmerking uit het publiek toestaan, maar kapte iedere poging tot debat af – de computergestuurde multiple choice vragenlijst diende afgewerkt.

De negatieve stemming over deze door sommige deelnemers ‘manipulatie’ genoemde aanpak, bereikte zijn hoogtepunt in de stemming over de vraag: ‘Hoe vaak maakt u gebruik van de Opstapper? A. dagelijks; b. wekelijks; c. maandelijks d; nooit’. Een ruime meerderheid van meer dan 60 procent stemde ‘dagelijks’ omdat zij voor het handhaven van het kleinschalig openbaar buurtvervoer zijn – de Opstapper rijdt dagelijks heen en weer over de Prinsengracht, hoewel zij niet dagelijks de Opstapper gebruikt. De aanwezigen vatten de vraag terecht op als de werkelijke achterliggende vraag: moeten we de Opstapper handhaven, ook al wordt er door buurtbewoners niet veel gebruik van gemaakt. De aanwezigen gebruikten een onware keuze, dat ze dagelijks in de Opstapper zaten, als proteststem. Ze deden een politieke uitspraak, terwijl het stadsdeelbestuur zogenaamd alleen naar een feitelijkheid vroeg.

In feite was dat ook een protest tegen elk debat beperkende aanpak van de meerkeuzevragenavond.

Sommige belanghebbenden verlieten rond de pauze dan ook teleurgesteld de zaal. ,,Ik heb hier niks te zoeken, dit is weggooide tijd,” vond Ed Wijnberg, vertegenwoordiger van de markten op de Westerstraat en de Lindengracht.

Hij miste daardoor de vragen – die volgens het stadsdeel allemaal voortkwamen uit de vorige buurtconferenties uit de Jordaan – of de markt niet van de Lindengracht verwijderd kon worden, naar de Westerstraat op zaterdag – zodat in de Lindengracht, bleek uit de meerkeuze vraag die daarop volgde - een gracht gegraven kon worden.

De aanwezigen zagen niets in verplaatsing van de markt, ook niet die van de Westerstraat, waar ook nog eens de vraag gesteld werd of daar dan niet een gracht kon komen.

De grachtenplannen werden weggestemd – een roemloos einde voor de ambities van stadsdeelbestuurder Frankfurther, die de Elandsgracht, Westerstraat en Palmgracht wilde ontdempen en zoveel protesten uit de buurt over zich heen kreeg dat hij deze buurt conferenties ging organiseren.

Over visie of beleid werd niet gesproken, er werden steeds vragen met beperkte keuzen gesteld – bijvoorbeeld wilt u de markt op de Lindengracht handhaven: meerderheid ja, wilt u de auto’s weg van het middenterrein van de Lindengracht, wat wilt u daar dan: meerderheid parkachtige bloemperken en bankjes.

Een kritische aanwezige protesteerde opnieuw tegen deze soort vraagstelling: als de meerderheid een markt op de Lindengracht wil, kunnen daarna geen bloemperken meer op de Lindengracht aangebracht worden. ,,U roept met uw vragen en antwoorden steeds nieuwe scenario’s op, en doet net alsof die allemaal mogelijk zijn – dat is niet zo, dat is geen…” De spreker werd afgekapt.

Ook toen Pieter Nieuwenhuysen en zijn buurman in de zaal protesteerden dat zij van mening waren dat de bewoners van het Marnix Plantsoen maar moesten beslissen hoe ze het park ingericht wilden hebben, en niet een handjevol willekeurige Jordaanbewoners, werd er niet gedicussieerd. Wel wilde Frankfurther naar enig aandringen, vertellen wat er met de uitslag – de overwegend oudere aanwezigen kozen voor een inrichting voor ouderen – ging gebeuren.

De uitkomsten van deze buurtconferentie, zei de stadsdeelhouder, zijn ‘heel belangrijk’ hoewel niet doorslaggevend, maar toch ook wel weer ‘richtinggevend’ voor de plannen die het stadsdeelcentrum deze zomer gaat ontwikkelen voor de Jordaan.

Toen Frankfurther ter afsluiting van de avond tegen tienen de uitkomsten van de avond nog eens doornam en van allerlei informatie en beleidsopvattingen voorzag, sprong er een boze Jordaanbewoner op, die zei dat hij zulke informatie graag had gekregen voor hij moest stemmen.

Waarom ik 'nee' zeg tegen de EU 'grondwet'

2005-05-31T21:01:00.000+02:00

,,Mensen worden opstandig als ze het idee hebben dat iemand hun vrijheid van denken of handelen aantast” schreef Ellen de Bruin in haar rubriek ‘Vergaderen, mensen zouden het niet moeten doen’ in het maandblad M van NRC Handelsblad.
En dat is precies was er de laatste weken is gebeurd in de aanloop naar het EU referendum over de ‘Grondwet’ van de EU op woensdag 1 juni 2005. Het voltallige kabinet, oppositiepartij PvdA: de meeste politici lieten duidelijk weten dat er maar één optie is, eigenlijk: ja stemmen. Ander komt er oorlog (minister Donner), anders gaat het licht uit (minister Brinkman) ander isoleren we ons, gaan we economisch achteruit etc etc. En nu Frankrijk 'nee'heeft gezegd, móet Nederland 'ja' zeggen, beweert de premier.
Over dat opstandigheidsverschijnsel heeft de psycholoog Jack Brehm in 1966 al een boek geschreven, meldt De Bruin: ‘A theory of psychological reactance’. Reactante is weerstand.
Het verschijnsel ,,treedt op als iemand probeert invloed op mensen uit te oefenen op een gebied dat belangrijk voor hen is en waar ze normaal gesproken de vrijheid zouden moeten hebben om voor hun eigen mening uit te komen,” schrijft De Bruin.
,,Als iemand dan probeert hen heel duidelijk in een bepaalde richting te duwen, krijgen mensen daar ontzettende ‘reactance’(weerstand) van. Dat maakt het vaak moeilijk om anderen te beïnvloeden. Zodra iemand het idee heeft dat een ander dat probeert, zet hij zich schrap als een kat op een kokosmat – dan wil hij eigenlijk ineens het liefst de andere kant op.”
Als een kat op een kokosmat – zo ben ik me de laatste tijd meer en meer gaan voelen, inzake dit zogenaamde debat over het grondwet referendum.
Ik ben niet tegen Europa. Ik ben niet tegen Europese samenwerking, zeker niet op economisch gebied.
Maar ik ben er tegen in één richting geduwd te worden door mensen die hel en verdoemenis preken.
Daarom prefereerde ik ook debat tv- en radio-programma’s waarin voorstanders en tegenstanders met elkaar debatteren: die laten veel meer ruimte en openheid voor eigen keuzes.
En door die programma’s plus stukken in kranten als van Flip de Kam in NRC (Voor Europa, tegen de ‘Grondwet’), ben ik mede tot de conclusie gekomen dat ik ga stemmen als de kat op de kokosmat: tegen.
Niet alleen uit weerstand. Ook na inhoudelijke afwegingen.
- Flip de Kam gaf in het tv programma Buitenhof in discussie met premier Balkenende aan, dat er in de grondwettekst duidelijk staat dat de EU zich ook met de sociale stelsels kan bemoeien. Hij las de tekst letterlijk voor. Balkenende hield vol dat het slecht om ‘richtsnoeren voor sociale stelsel’ ging, maar dat staat er niet. Je kunt met die tekst dus ook, als je kwaadwillend bent, of de zaak juridisch interpreteert, weldegelijk als EU zeggenschap krijgen over sociale stelsels in een land. Twijfel is mogelijk - en zeker niet weggenomen door Balkenende’s antwoord. En bij twijfel: niet inhalen.
- De EU krijgt een president die niet democratisch gecontroleerd wordt, en allerlei initiatieven kan nemen . Volgens Balkenende in Buitenhof was die man louter een soort grote vergaderingsvoorzitter, en moest je dat goedwillend bekijken. Maar als je dat kwaadwillend wilt bekijken, wordt hij een president van verenigd Europa. Twijfel is mogelijk. En bij twijfel: niet inhalen.
- Het beeld van de Europese Unie die een al maar uitdijende, matig democratische bemoeial is, wordt niet genoeg weggenomen door de ja-zeggers. Evenmin wordt de indruk weggenomen dat door deze grondwet de EU als geldverslindend bureaucratisch apparaat ingeperkt wordt (zie ook artikel Frits Bolkestein in NRC: EU heeft zich overschreeuwd). Ik wil niet krenterig zijn, en EU-ambtenaren en –politici mogen best goed verdienen, maar waarom er nog altijd, tot in de pruimentijd, want de grondwet rept er niet over om er een einde aan te maken, hoofdkantoor gehouden moet worden in zowel Straatsburg als Brussel, is mij een raadsel. Tegen.
- Voorstanders hebben mij niet voldoende kunnen overtuigen dat Nederland door het opheffen van veto-recht voldoende in staat zal zijn om het grensoverschrijdende anderszijn, zoals een gematigd softdrugsbeleid, te handhaven. Twijfel, dus: tegen.
- Als het verder eenworden van Europa onvermijdelijk en zeer noodzakelijk is, zoals beweerd wordt, dan zal een nee stem dat niet tegenhouden. Waarom zou een nee-stem dan niet gegeven mogen worden, om uiting te geven aan het gevoel van niet-politici, dat het misschien allemaal wat veel EU en minder NL wordt? Of klopt de conclusie niet, dat in het groter wordende Europa het per definitie zo is dat Nederland minder stem krijgt? Dat de politieke elite de Europese verdere eenwording toejuicht is begrijpelijk. Maar wie verwacht dat iedereen dat standpunt deelt, geeft blijk van een onbegrip van de verhoudingen tussen burgerij en bestuur.

Conclusie: de Europese Unie is een fascinerend experiment, een onvermijdelijke ontwikkeling, dat na jaren van parlementaire goedkeuring, best een stootje van een nee per referendum kan verdragen. Misschien is het zelfs wel louterend.
Al was het alleen maar om de voorkeur voor het organiseren van referenda bij de nationale en internationale politieke referenda te organiseren, wat af te remmen. Want referenda zijn ondingen. Ik wil me niet verdiepen in de zogenaamde grondwet –een naam die ons moet imponeren, maar een samenvatting van vergaderprocedures is. Ik wil dat het parlement, de door mij gekozen vertegenwoordigers zich verdiepen en verstandige keuzes doen.
Maar nu ik op de op kokosmat gezet ben, reageer ik als de kat. Ik zeg NEE.

Buurtconferentie Jordaan onder niveau bingo-avond

2005-04-22T11:29:00.000+02:00

'Kampvuurkuilen in de Elandsgracht!'

Het leek wel een bingo-avond, de buurtconferentie over de Jordaan-noord die het stadsdeel-centrum gisteravond (dinsdag 19 april) organiseerde. Maar dan wel een bingo-avond waar de organisatie steeds bezig was de spelregels uit te leggen, in plaats van de deelnemers het spel te laten spelen.

Ellenlang waren de uitleg- en voorlichtinggedeeltes gisteravond tijdens de uren durende 'conferentie' - en tussendoor mochten de honderd bewoners, netjes aan tafeltjes verzameld in het gebouw van Cristofori aan de Prinsengracht, op papiertjes en flap-overs opschrijven wat ze leuk vonden aan de openbare ruimte, wat ze niet zo leuk vonden en wat voor ideetjes ze zelf hadden over de toekomstige inrichting van de Jordaan tussen de Rozen- en de Palmgracht.

Ruimte voor debat - het echte democratische spel - was er eigenlijk niet, zo lang ik er bij was, want het organisatiebureau dat de conferentieavond organiseerde, leek wel de opdracht van het stadsdeel te hebben gekregen werkelijk elke vorm van debat of discussie zo veel mogelijk te dempen.

O, de conferentieavond over de Jordaan-zuid, de avond ervoor, was ook al zo leuk en gezellig geweest, zei stadsdeelwethouder Frankfurther aan het begin van de avond, als gangmaker op een feestelijk bingo-avondje. Zo was er, zei hij, bijvoorbeeld een idee naar voren gekomen om kampvuurkuilen in de Elandsgracht aan te leggen.

,,Als die vuren in die kuilen dan flink geblust worden, heeft Frankfurther toch nog z'n gracht in de Elandsgracht," was het commentaar van een van de deelnemers.

Over de werkelijke aanleiding van de 'conferentie' - de stadsdeelplannen om grachten in de Jordaan opnieuw open te graven, geen woord van de organisatoren. De reden voor deze volkomen steriele, over-geregisseerde aanpak, die mondige burgers tot bejaarden reduceerde die eigenlijk de spelregels van bingo niet eens begrepen, was duidelijk angst.

Angst voor een herhaling van de opstand die vorig jaar in de Rode Hoed ontstond toen diezelfde wethouder Frankfuhrter vanuit het stadsdeel zijn hobby-plannen parachuteerde om maar even een gracht open te graven aan de Westerstraat, Elandsgracht of Palmgracht. De buurtbewoners zagen he-le-maal niets in de plannen, net als de betrokken marktkooplui en winkeliers. Wat was eigenlijk de visie van Guido de Grachtengraver, en het hele stadsdeel-centrum bestuur op de Jordaan?

Die was er niet. Vandaar dat het stadsdeel met deze troef kwam: de buurtconferentie.

Graag had ik met stadsdeelbestuurders geconfereerd over hun visie op de Jordaan. Graag had ik gehoord hoe ze de toekomst zagen, welke ontwikkelingen ze willen remmen en stimuleren, etc. etc.

Maar daar kwam niks van in. Want er is geen visie van het stadsdeelbestuur. In plaats daarvan kwam na Frankfurther een tweede inleider die avond, die ons aanspoorde alle spelregels goed te lezen - zoals het formulier 'Tafelrollen' met zinsnedes als: 'Gebruik je zelfbewustzijn als bron - Deel wat je voelt, denkt of wilt vrijuit, zonder je bezwaard te voelen' en 'Zorg voor een balans tussen nieuwsgierigheid en kritische vragen'.

Dus vooruit maar, eerst per tafel netjes alle plus- en minpunten van de Jordaan inventariseren. Uitkomst: hondenpoep op straat inde Jordaan is vies! Daarna kregen we een lange uiteenzetting van het hoofd van de dienst onderzoek en statistiek van de gemeente, die feiten onthulde die elke Paroollezer al lang weet. Er komen steeds meer oudjes in de Jordaan! Dat is een probleem, er moeten ook jongeren bij. Steeds minder mensen hebben een auto in de Jordaan - zo maar een autonome ontwikkeling, beweerde de ambtenaar. Toen daar kritische vragen over kwamen, dat het dalend autobezit toch ook het gevolg van een jarenlang anti-autobeleid van de gemeente kon zijn, en dat jonge ondernemers die in de Jordaan willen wonen en werken misschien wel een auto willen - werden die meteen weggewimpeld. Niet te politiek en te nieuwsgierig en te kritisch worden, het moest een leuke avond blijven.

En bingo!, weer werden nieuwe discussiespelregels rondgedeeld en kleine gele briefjes uitgedeeld waarop we, zoals de zoveelste inleider uitlegde, onze 'dromen' over de toekomstige Jordaan mochten schrijven. Toen waren we ruim twee uur verder, met nog minstens twee uur te gaan. Ik, en ik niet alleen, ben toen opgestaan en we hebben deze zogenaamde buurtconferentie verlaten.

Als je visieloze stadsdeelbestuurders zoals Frankfurther en pruttelende bejaarden bijelkaar zet dan kan er nog menige gezellige buurtconferentie volgen, zodat de Jordaan een stralende toekomst tegemoet gaat als Huize Avondrood. Iedere Jordanees een geranium!

Van doorzetters die wel de hele avond gebleven zijn, heb ik begrepen dat debat ook later niet kwam - behalve wat kritiek op gezelschapsspelaanpak van de avond.

Deze buurtconferentie is het zoveelste bewijs dat het stadsdeel-centrum een politiek onbekwaam lichaam is, een hobbyclub is die tijd, geld en energie verslindt. Daarom ben ik van mening dat het stadsdeel-centrum zo snel mogelijk opgeheven moet worden.

Paul Steenhuis

Jordaanbewoner
Lid van Comité tegen nattigheid in de Westerstraat