Jane Fonda: Feministe van het Hart

ane Fonda is in het land. Zij is hier voor een kort bezoek om haar boek, My Life So Far, te promoten en de aftrap te verrichten van een retrospectief in het Filmmuseum in Amsterdam. Woensdagavond 12 oktober woonde zij de eerste voorstelling van Klute bij in Cinerama.

Na een wat warrige inleiding van de directeur van het Filmmuseum kwam La Fonda, met stok, de lange trap af naar het podium. Van het in grote getale opgekomen vrouwenpubliek kreeg zij bij voorbaat al een staande ovatie.

Voor het praatje met Hadassa de Boer schotelde het Filmmuseum de filmliefhebbers eerst een keuze uit oude trailers van Fonda films voor. Van de drakerige La Ronde van Roger Vadim (haar toenmalige echtgenoot), via het dramatische In the cool of day, de bizarre Edgar Allen Poe verfilming Histoire Extraordinaire geregiseerd door het trio Felini, Malle en Vadim, de emotionele meisje-vader relatiefilm On Golden Pond, om uit te komen bij het recentere werk, Stanley & Iris met Robert de Niro uit 1995 en de laatste Monster in Law, een comedie waarin zij haar hekserigheid met veel plezier kan uitbeelden.

Met het licht weer aan luchtte Fonda meteen haar gemoed. Vooral de aanblik van haar vader in On Golden Pond had haar weer aangedaan. Hij kreeg nooit een Oscar, wat hem stak, terwijl zij er al twee had. Om de relatie met haar vader te verbeteren en hem een Oscar te bezorgen produceerde zij deze film. Hij kreeg hem, maar was te ziek om bij de uitreiking te zijn.

Vanaf Hadasa´s eerste vraag was duidelijk dat Jane de hoofdrol vervulde en dat zij haar verhaal kwijt wilde. Als bij een goedkoop actrice brak voor het verwachtingsvolle publiek haar stem op de juiste momenten. De grote vraag was waarom zij het boek Mijn Leven heeft geschreven?

Na haar relatie met Ted Turner ging zij haar leven overdenken en zag hierin een verhaal waar meer vrouwen iets aan konden hebben. Het is het verhaal van iemand die zich in haar leven nooit "good enough" heeft gevoeld. Dit komt door haar relatie met een afstandelijke en zakelijke vader (Henry Fonda) en de wijze waarop zij zich opstelde tegenover haar drie echtgenotes. Maar nu weet ze dat "good enough" goed genoeg is en perfectie niet hoeft, zelfs onbereikbaar is.

Het is een "eerlijk boek" en het moeilijkst waren de borst implantaten. Achteraf schaamt Fonda zich daarover. "Het is een verminking, je bent niet die persoon, het is een vergissing en komt voort uit de angst om ouder te worden, angst om er oud en vervallen uit te zien. Wij zijn mest en ik wil goede mest zijn en dat kan niet met nep tieten."

Ook de triootjes met Roger Vadim, die zij in het boek beschrijft, is om te laten zien in welke mate zij zichzelf verraadde. Ondanks haar financiele onafhankelijkheid stelde Fonda zich veel te veel als bijwagen bij haar echtgenotes op. Het boek is geen feministisch pamflet, maar het beschrijft wel de reis die zij in het leven gemaakt heeft. In het begin van haar leven, als jong meisje, dacht ze dat het feminisme afleidde van waar het werkelijk om ging. Als je je rechten opeistte, dan moest je dat in je eigen leven doen en niet in de maatschappij. Dit dacht Fonda, terwijl zij "rolled on her back". Daarna werd zij een theoretisch feminist. Een feminist in het hoofd, niet van het hart en het lichaam.

Op een gegeven moment kreeg zij het voorstel om de persoon "Cunt" (Kut) te spelen in de Vagina monologen in New York. Zij weigerde dit, maar ging wel naar de voorstelling kijken. Nog nooit heeft zij zo hard gelachen en gehuild. Haar feminisme zakte toen af waar het behoordde, in het hart en het lichaam.

Maar feminisme is volgens Jane Fonda niet alleen voor vrouwen. Het patriachale denken vernedert ook mannen. Zij mogen niet huilen en als zij hun zwaktes tonen zij zij ook meteen "pussies".

"Jezus Christus was de grootste feminist. In Amerika zou Jezus nu Gay zijn. Hij belichaamde immers het mannelijke en het vrouwelijke. Dit is niet nieuw, het is 4000 jaar oud, maar is buiten de bijbel gehouden door mannelijke bisschoppen. Vergeten is dat Jezus Christus uit de boezem van Sofia kwam. Dat is geschrapt omdat dat te eng was."

De film waarmee het retrospectief opent, Klute van Alan Pakula uit 1971, is een keerpunt in haar leven. In deze film begon zij zich in het hoofd te identificeren als feministe. Het verhaal gaat over een call girl die een verdwenen vriendin gaat zoeken. Op de zoektocht komt ze in het lijkenhuis in New York. Ze moet daar alle foto´s doornemen van vrouwen die door geweld van mannen zijn omgekomen. Dat greep Fonda zeer aan en bleef in haar hoofd zitten. Toen zij de laatste scene moest spelen, luisterend naar de tape recorder, kwamen de beelden van al die vrouwen weer boven en begon ze te huilen. Zoals Lee Strassberg had gezegd pretendeerde zij de gevoelens niet, zij was op dat moment die gevoelens.

En daarmee was er ook iets in haar veranderd. Zij werd nu ook feminist van het hart en het lichaam en niet alleen van het hoofd.

De tijd was om. Hadassa beeindigde het gesprek en kreeg als dank te horen dat ze erg mooi is, waarop het publiek nogmaals een staande ovatie gaf, de hele lange weg dat de grote Jane de lange trap op strompelde met haar stok en de nieuwe heup. Een nieuw hoofdstuk in haar leven beginnend.

Daan Diederiks
- posted by DD @ 1:22 PM Perma Link/Print