Vrijheidsideologie van Bush is realistisch

Van onze verslaggever Daan Diederiks


Clingendael | De eerste reis van President Bush in zijn tweede termijn is naar Europa. Het is een teken dat Europa nog steeds belangrijk is voor de Amerikaanse regering, aldus Jim Glassman van TechCentralStation en het conservatieve American Enterprise Institute, tijdens een lezing voor het NGIZ op Clingendael, het toonaangevende Nederlandse wetenschappelijk instituut voor internationale politiek.

Charme offensief

President Bush heeft in zijn tweede termijn nog een ambitieus programma. Het brengen van democratie, waar nu nog tyrannen heersen, is zijn belangrijkste doel. Een sceptisch en tegendraads Europa kan hij daarbij niet gebruiken.

De Amerikaanse diplomatie heeft in Europa daarom een "charm offensive" ingezet. De nieuwe minister van Buitenlandse zaken Condoleeza Rice reist deze week naar Londen, Berlijn en Parijs. Later in februari komt President Bush zelf naar Brussel.

Glassman benadruktte de lange relatie van de Verenigde Staten met Europa. Dat de VS Europa van nazi tyrannie bevrijd heeft en dat er sindsdien de langste periode van vrede en welvaart is geweest.

Over het algemeen wordt de stijl van Bush niet erg gewaardeerd in Europa, maar wel zijn politiek, aldus Glassman. Na de verkiezingen van zondag in Irak lijkt er sprake van een toenadering. Zelfs het Franse dagblad Le Monde is nu positiever. Dit komt, volgens Glassman, omdat Europeanen bovenal realisten zijn.

De Europese leiders weten nu dat Bush niet weggaat, dat zijn positie in het congres zeer solide is en dat succes in Irak ook gunstig is voor Europa.

De retoriek van Bush wordt in West-Europa gezien als een mengeling van naïviteit en cynisme. In Oost-Europa zien de mensen en vooral ook de intellectuelen het heel anders. Zij horen de stem van Ronald Reagan die roept: "Tear down this wall, mr Gorbatsjov."

Volgens Glassman zal blijken dat de ideologie van vrijheid die Bush uitdraagt zeer realistisch zal zijn.

Democratie in Midden-Oosten

De nieuwe buitenlandse politiek waar Bush in gelooft is dat het verspreiden van democratie goed is voor de veiligheid van de Verenigde Staten. Het gevolg is wel dat de VS problemen zullen krijgen met een aantal bondgenoten. Zij moeten hun huis op orde brengen, aldus Glassman.

Het Midden-Oosten is bijna geheel nog ondemocratisch. De boodschap van Bush aan Saudi-Arabië en Egypte is duidelijk. Zij weten nu welke richting ze opmoeten.

Iran

De "good cop, bad cop" benadering van Europa en de VS gezamenlijk tegenover nucleaire bewapening van Iran werkt tot nu toe goed. Het lijkt Glassman niet echt mogelijk dat de VS echt geweld zullen gebruiken tegen Iran als zij een nucleaire bom testen, het zou militaire actie wel rechtvaardigen, aldus Glassman, "but it is not up to me."

Israel/Palestina

In het Israelisch- Palestijns conflict is nu pas vooruitgang omdat Bush Arafat simpelweg niet vertrouwde.

Bolkestein

De zaal vol met keurige (ex)diplomaten en een enkele militair luisterden beleefd naar de Bush-man Glassman. Een enkeling kon een vermoeide verzuchting van ongenoegen niet onderdrukken. Pas nadat voorzitter Bolkestein zijn "zaak tegen de Irakoorlog" maakte klaptte men er enthousiast en met instemming op los.

Volgens Bolkenstein hadden de Verenigde Staten Irak nooit aan moeten vallen, omdat Irak een staat was die in principe seculier, weliswaar Baath (socialistisch en nationalistisch) was, maar niet Islamitisch, er bestond geen verband tussen de Baath partij en Al Qaida, waren er geen massavernietigingswapens en is het vestigen van democratie in een regio als het Midden-Oosten, waar men onbekend is met het vertegenwoordigende concept vrijwel onmogelijk.

In zijn antwoord benadrukte Glassman dat Bush geloofde, net zoals alle experts, dat er massavernietigingswapens waren en dat, als hij ze niet zou hebben en hij de kans zou krijgen, hij de kennis had om de productie snel op gang te brengen, om daarmee zijn buren weer te bedreigen, zoals hij al eerder gedaan had.

Het was misschien onverstandig om de massavernietigingswapens eruit te lichten als "de" reden om oorlog te beginnen, er waren immers andere strategische redenen, en niemand kan verder ontkennen dat Saddam Hoessein één van de schurkachtigste leiders was, meende Grassman, die daarmee het diplomaten publiek niet echt kon overtuigen.
- posted by DD @ 1:54 PM Perma Link/Print