Minister Bot: Arafat moet onderhandelingen goedkeuren

Het aanstaande EU voorzitterschap van Nederland per 1 juli 2004 brengt zo zijn eigen verantwoordelijkheden. De minister van Buitenlandse Zaken Bot bijvoorbeeld staat ineens in het diplomatieke middelpunt van de belangstelling. Hij moet als eenheid scheppende kracht de verzamelde EU collega´s op het wereldtoneel vertegenwoordigen.

Ter voorbereiding op zijn rol als bemiddelaar in het explosieve Midden-Oosten heeft hij in april en mei verschillende hoofdrolspelers ontmoet, reisde hij door de regio, bezocht het World Economic Forum in Jordanië en sprak als klap op de vuurpijl met president Arafat.

De vaste kamercommissie van Buitenlandse Zaken zag hierin aanleiding met de minister te overleggen.

Kamer oneens over bezoek aan Arafat

Het CDA kamerlid De Nerée tot Babberich sprak zijn bezorgdheid uit over de ontwikkelingen in de Gazastrook. "De VN veiligheidsraad heeft gelukkig de sloop van huizen veroordeeld." Volgens De Nerée moet er iets gebeuren om de spiraal van geweld te doorbreken. Dat er verkiezingen in de VS zijn is niet gunstig. Nederland zal tijdens het voorzitterschap de vredesonderhandelingen vlot moeten trekken.

De Syrische steun aan terroristen is onacceptabel, aldus De Nerée. Het CDA wil ook de Hezbollah op de lijst van verboden terroristische organisaties geplaatst hebben.

De positie van premier Qurei wordt door het bezoek van de minister aan Arafat verzwakt. Arafat is onderdeel van het probleem, niet van de oplossing. Er moet alles aan gedaan worden om de impasse te doorbreken. Als een bezoek aan Arafat hiervoor nodig is, dan moet dat maar volgens De Nerée. Enthousiast kan hij er niet van worden.

De heer Wilders van de VVD is ronduit afwijzend tegenover het bezoek aan Arafat. Volgens Wilders is Arafat de grootste sta in de weg naar vrede. Gematigde krachten als de Palesteinse minister van financiën verdienen steun.
Toch spreekt Wilders zijn waardering uit voor de minister. De Internationale gemeenschap moet betrokkenheid tonen. De Arabische landen tonen nog onvoldoende belangstelling voor democratisering. "De onlangs gehouden vergadering van de Arabische Liga stelde bitter weinig voor."

Een associatie verdrag tussen de EU en Syrië is onwenselijk als dat land het non-proliferatie verdrag niet wil tekenen. Ook hij is voor het verbieden van de politieke tak van Hezbollah binnen de EU.

"De rol van Egypte wordt vreselijk overschat", volgens Wilders. Hij twijfelt zeer aan de extra inspanning van Egypte bij de grensbewaking van de Gaza strook. Hij benadrukt de "hechte en vriendschappelijke" band met Israel. "De enige democratie in het Midden-Oosten."
Ten aanzien van de ontwikkelingen in de Gaza is hij van mening dat het Israelische geweld proportioneel was. "Israel heeft het recht zich tegen terreur te verdedigen."
Nederland moet beide zijden veroordelen en niet alleen de Israeli´s, zoals Balkenende laatst deed, aldus het VVD kamerlid.

Volgens van Bommel van de SP heeft de regering het Israelische geweld terecht veroordeeld als disproportioneel.
Het is volgens hem een goede zaak dat er één signaal is afgegeven. Het resultaat is alleen dat Israel er zich niets van aantrekt. "Het uitspreken van een veroordeling maakt kennelijk geen indruk. Welke conclusie trekt de Nederlandse regering hieruit?"

"Israel vertrapt het internationaal recht, waarom wordt daar geen actie tegen ondernomen?" Van Bommel noemt een paar mogelijkheden: associatieraad bijeenroepen, associatie verdrag tussen Israel en EU opschorten of ambassadeurs terugroepen.
"De tijd van praten is voorbij", aldus van Bommel.

Het bezoek van de minister aan Arafat noemt hij "moedig". En demonisering van Arafat is niet goed. Hij erkent wel dat de feitelijke situatie op een "doodlopende" weg zit en dat er voor de palestijnen voorlopig geen "levensvatbare staat in zicht is".

Het geld dat Nederland in de haven van Gaza gestoken heeft is verloren. De economische uitzichtloosheid is mede een oorzaak van terrorisme.
Ook de verspreiding van massavernietigings wapens in het Midden-Oosten is een bron van spanning. "De fase van onkenning van de Israelische kernbom is voorbij", aldus van Bommel. "Wat gaat Nederland doen?".
En hoe zit het met de positie van Mordechai Vanunu, wil hij nog weten, "Kan hij naar Nederland komen?"

De heer Koenders van de PvdA heeft zijn hoop gevestigd op het Barcelona Proces. Er staat in het Midden-Oosten in zijn analyse veel op het spel. In de eerste plaats de internationale rechtsorde in Irak, de hervorming van de arabische wereld en het Palestijns- Israelische conflict. De Nederlandse regering moet zich hierop vors engageren, vindt Koenders.
De hervorming van het Barcelona Proces is hierbij cruciaal. Welke prikkels zijn er om het Barcelona Proces weer aantrekkelijk te maken? Hoe ondersteun je de mensenrechten? Welke rol krijgt Israel hierin? Het zijn enkele van zijn vragen waar geen antwoord op zou komen.

Het terrorisme moet vors aangepakt worden en Arafat moet er ook op aangesproken worden. Maar een klassieke oorlog zoals in Gaza helpt niets, het stimuleert terrorisme juist.
Het bezoek aan president Arafat was goed, aldus Koenders. De coalitiegenoten brengen naar zijn smaak meer ideologie dan realiteitszin naar voren.

De twee christelijke partijen (CU en GPV) namen samen een bijna identieke positie in. Zij waren zeer critisch tegenover het bezoek van de minister aan Arafat. bovendien zijn zij bezorgd over de "erosie" in de vriendschapsbanden met Israel.
Mevrouw Huizinga van de Christen Unie was ook fel gebeten op de uiitspraak van VN afgezand in Irak Brahimi, dat Israel een "politiek gif" zou zijn.

Het optreden van het Israelische leger in de Gazastrook is terecht veroordeeld, vindt mevrouw Karimi van GroenLinks. Na een veroordeling is er even een Israelische pauze en dan gaan ze weer verder.
Haar verontwaardiging is groot dat er maar geen concrete stappen tegen Israel genomen worden. Ook vroeg zij zich af; "wat heeft de minister aan Arafat aan te bieden? Hoe moet hij het gezag van de Palestijnse Authoriteit(PA) herstellen?" De Israelische politiek heeft de radicale elementen immers alleen maar versterkt.
Vindt de minister ook niet dat; "ten alle tijden respect voor mensenrechten opbrengen altijd politiek opportuun is", vraagt Karimi de minister.

Er moet een brede benadering ten opzichte van het Midden-Oosten komen, gebaseerd op vrijheid, vrouwen en kennis. De drie elementen die in het Arabic Human Devellopment Report van de VN naar voren werd gebracht, aldus Karimi. In het Barcelona Proces ziet zij deze punten niet terug komen.

Arabische leiders te passief

Minister Bot verdedigde zich voor zijn ontmoeting met Arafat. In Ierland was hem door alle arabische leiders duidelijk gemaakt dat de "chef" Arafat het groene licht aan onderhandelingen moet geven. "Er is alleen sprake van een vredesproces na een bezoek aan Arafat," werd hem te verstaan gegeven.
Het mandateren van een onderhandelaar is volgens Arafat een geste van hem. Als de Israeli's een geste doen, dan doet hij er één terug, meldde de minister uit het gesprek met de president.

Nederland ligt goed bij alle partijen. Van de uitspraken van Brahimi neem de minister afstand. In de gesprekken is hij uitgegaan van de bestaande kaders, wat betekent dat hij de "disengagement" uit Gaza van Israel als feit accepteert. Ook de Verenigde Staten zijn daarmee accoord.

Hij hoopt het vredesproces weer op te starten en dat de cyclus van terreur doorbroken wordt. Volgens de minister moet eerst de terreur stoppen. Waarna Israel de militaire acties dient te staken.
Met premier Qurei besprak hij hoe Europa en Nederland behulpzaam kunnen zijn bij de wederopbouw. Israel moet dan geen "wasteland" achterlaten.

Ten aanzien van de Hezbollah meldde de minister dat er een jurridische "case" opgebouwd moet worden. Vast moet staan dat de politieke tak daadwerkelijk contact heeft met de militaire.

Het is belangrijker partijen aan tafel te krijgen dan over sancties te praten. Het associatie verdrag inroepen kan alleen in het kader van de 25 EU lidstaten en dat kost minstens een jaar. "Laten we eerst maar eens afwachten wat Israel de komende weken met Gaza doet", aldus de minister.

De minister verweet Arafat en andere arabische leiders dat zij zo "reactief" zijn. Anderen komen telkens met initiatieven en dan komt er geen respons. Maar gelukkig constateerde de minister dat arabische leiders voor het eerst erkennen dat het zo niet langer door kan gaan. Egypte noemt de minister nog met name als "heel belangrijk".

De onderhandelingen met Syrië over het associatie verdrag zitten muur vast. Er liggen van de kant van de EU drie onwrikbare clausules op tafel; optreden tegen terrorisme, respecteren van mensenrechten en het non- proliferatie verdrag ondertekenen. Als er aan één van de clausules niet voldaan wordt, dan is er ook geen verdrag, aldus de minister. Syrië weigert het non- proliferatie verdrag te tekenen als Israel dat ook niet doet.

Van onze verslaggever Daan Diederiks
- posted by DD @ 12:49 PM Perma Link/Print