Balkenende tegen verkiezing nieuwe EU Commissaris

De Haagse Binnenhofse kippenren sprong op in luid gekakel toen Bolkestein aankondigde dat hij toch liever in Amsterdam een boek over de rol van intellectuelen in de wereld politiek ging schrijven. In vele kringen werd opgelucht adem gehaald. Een Nederlandse vertegenwoordiger van 71 jaar oud kon toch eigenlijk niet meer, hoorde je velen hardop denken. Het is een leeftijd om een boek te schrijven en wellicht is het resultaat dan eindelijk een comming out van Bolkestein als intellectueel.

Bolkestein stelde de bekendmaking van zijn besluit om niet door te gaan als Nederlands EU Commissaris tergend langzaam uit. Hij liet het meesterlijk in de lucht hangen. Het is immers een hele kunst om niet te zeggen dat je doorgaat, maar wel lange tijd die indruk te wekken.

Zijn argument voor deze houding was dat als je aankondigt weg te gaan, je in de politieke praktijk al weg bent. Hij vreesde dat iedereen hem links zou laten liggen, dat iedereen hem als irrelevant zou gaan zien. En dat is nu juist het grootste gevaar dat politici bedreigt; irrelevantie.

Nu is de functie van EU Commissaris voor veel politici een mooi en eervol eindpunt van een politieke carrière. Je bent dan toch maar een bestuurder, een soort minister, alleen dan op Europees niveau. Het aanzien en de exposure in de media is niet zo groot, je zit toch in Brussel en praat mee over de grote politiek. Het is één van de hoogste functies die een Nederlander kan bereiken. Hoewel een ´Hoge Commissaris´ toch net even beter is. Daarvoor moet je wel jarenlang premier geweest zijn en Lubbers heten.

Achterkamertjes politiek

Al sinds de PvdA buiten de kabinetsformatie gesloten werd riep partijleider Bos dat de coalitie partijen achterkamertjes afspraken over de opvolging van Bolkestein hadden gemaakt. Hoewel Balkenende, van Aartsen en Dittich dit in alle toonaarden ontkenden geloofde men hier in het linkse kamp helemaal niets van.
Na de vele CDA´ers en VVD´er Bolkestein vindt de PvdA dat zij nu eindelijk weer eens aan de beurt is om de EU Commissaris te leveren. Maar hoe krijg je dat voor elkaar als je in de oppositie zit?

Al snel meldde oud- cultuur staatssecretaris Rick van der Ploeg zich als kandidaat via een tot dan toe ongebruikelijke weg. Hij schreef een "openbare" sollicitatiebrief van zes kantjes naar de Minister van Buitenlandse zaken.
Van der Ploeg vertrok na zijn regeringsperiode in paars naar Florence, waar hij zijn oude metier van hoogleraar in de economie weer opvatte.

En passent stelde van der Ploeg in de brief ook voor om op dit gebied een nieuwe politiek in te voeren en de kandidaat EU Commissaris te laten kiezen door de Tweede Kamer.
Het is niet geheel duidelijk of hij deze brief in samenspraak met zijn partijleider Wouter Bos had opgesteld.
Als dit het geval is, dan was de brief een fraai één tweetje richting het kamerdebat van 18 mei 2004 over de opvolging van Bolkestein.
Als van der Ploeg de brief geheel op eigen houtje opstelde en verstuurde, dan had het debat echter meer het karakter van een inhaal maneuvre van een partijleider om een eigengereid voormalig PvdA bestuurder weer in te halen.

In eerste instantie trok de PvdA leider Wouter Bos met zijn voorstel de Tweede Kamer over de opvolging van Bolkestein te laten beslissen geheel naar zich toe. Uiteindelijk kon premier Balkenende de eisen van de oppositie eenvoudig naast zich neer leggen.

De stelling van de PvdA leider luidde dat de positie van de nieuwe EU Commissaris in Brussel sterker zou zijn als die gekozen zou zijn na een openbaar debat met andere kandidaten.

Bos benadrukte in zijn betoog dat hij niet van der Ploeg wilde "pushen", maar het hem om een debat over de Europese Unie ging. Hij wil af van benoemingen in achterkamertjes. Aanwijzen van kandidaten moet gebeuren na een stemming in de Kamer, nadat kandidaten hun plannen openlijk presenteren en verdedigen. De scepsis over Europa onder de bevolking zal met achterkamertjes benoemingen immers alleen maar toenemen.

Aan het functioneren van de EU Commissaris zonder "last en ruggenspraak" verandert niets, aldus Bos. "Het is alleen aan ons om de beste kandidaat naar Brussel te sturen." Ook de hoorzittingen door het Europese Parlement(EP) is hier niet strijdig mee. Wat Bos betreft blijft het niet bij de EU Commissaris, maar komen ook andere internationale topfuncties voor een dergelijke procedure in aanmerking. De wereldbank bijvoorbeeld.
De kamer is geen sollicitatie commissie, maar je moet het vergelijken met de keuze van de Kamer- voorzitter, aldus Bos.

Om onduidelijke redenen was fractieleider Verhagen niet de woordvoerder van het CDA. Het leidde tot gegrinnik en de speculatie dat hij zelf in is voor de opvolging van Bolkestein. De CDA woordvoerder van Dijk boorde deze gedachte snel de kop in door te verklaren dat het CDA geen claim legt op deze functie. Hij benadrukte in zijn bijdrage de bestaande procedure.

Na de verkiezingen van het EP op 10 juni wordt door de regeringsleiders een nieuwe Voorzitter voor de Commissie voorgedragen. Deze stelt een program op en kiest in samenspraak met de regeringen van de lidstaten de kandidaat Commissarisen. Een commissie van het EP ondervraagt hen vervolgens tijdens een speciale openbare hoorzitting. In het EU verdrag wordt uitdrukkelijk gesteld dat de Commissaris geen instructie uit de lidstaten mag krijgen, maar uitsluitend in het Europees belang moet besturen. Er moet op Europees niveau besloten worden. De Tweede Kamer moet "niet dingen dubbelop gaan doen", aldus van Dijk.

In antwoord op vragen van Halsema, Dittrich en Bos zei van Dijk dat eerst een goede portefeuille binnengehaald moet worden en dan naar de persoon moet worden gekeken. Een "zware post" binnen halen is belangrijk voor Nederland.
"Het is een spel van regering met de Europese Commissie om een goede match te krijgen tussen post en persoon."

Eerdmans van de LPF benadrukte dat het "geen Fortuynistische politiek is om via de achterkamer weer iemand benoemt te krijgen." Zo worden volgens Eerdmans gekwalificeerde kandidaten om partij politieke redenen buiten spel gezet. Hij steunt de PvdA in haar streven naar een open kandidaatstelling in de kamer.

Femke Halsema van GroenLinks trok fel van leer tegen de politiek van huidig Commissaris Bolkestein. Hij was niet de kandidaat voor GroenLinks. Vorige keer was er eerst de naam en toen de portefeuille. Dit leidde tot een minder zware portefeuille voor Nederland na kritiek op Bolkestein van GroenLinks en PvdA.
De kandidaat voor Halsema heeft een visie op migratiebeleid en verstatelijking. De profielschets moet openbaar. Daarna zou de kamer hoorzittingen moeten houden. Zij is fel tegen het voorstel van de Ierse voorzitter van de EU om art. 26,2 van de Conventie aan te passen. Daarin stellen regeringen voor hun Commissaris drie kandidaten voor, waaruit de Voorzitter van de Commissie er één kiest. Halsema hoopt dat de regering het huidige Conventie voorstel steunt.

Dittrich van D66 had al een profielschets voor ogen. De Commissaris moet bestuurlijke ervaring hebben, een visie op Europa en goed kunnen samenwerken. Hij wil de profielschets van de regering in de kamer bespreken, waarna de regering drie kandidaten aan de kamer voorstelt. De kamer beoordeelt hen samen met de nederlandse leden van het EP en kiest er uiteindelijk één. Daarna kunnen, volgens Dittich de onderhandelingen met de Voorzitter van de Commissie starten, kan de benoeming volgen en kan het EP zich erover buigen.

Fractie voorzitter van de VVD van Aartsen vermaakte zich tijdens het debat kostelijk. Zo serieus en verbeten als oppositieleider Bos keek, zo vrolijk maakte van Aarten zich over het debat. Zijn lachstuip was nog niet geheel verdwenen toen hij het spreekgestoelte betrad. Hij vroeg zich openlijk af wie de beste kandidaat in de VVD gelederen zou zijn. "Neeli Kroes natuurlijk, stem toch op haar."
Van Aartsen wilde geen "constitutionele mist" laten bestaan. "Er is geen betere gronding als de Commissaris door het parlement wordt aangewezen. Dat is echt onzin." De Commissaris is verantwoording schuldig aan het EP, niet aan het nederlandse parlement.

Balkenende wil handen vrij houden

Premier Balkenende antwoordt namens de regering. De aard van de EU Commissie is dat zij onafhankelijk van de lidstaten toeziet op de EU en haar instellingen. Commissarisen aanvaarden geen instructies van regeringen. Voorop staat voor Nederland dat er een goede portefeuille binnengehaald wordt.
Volgens Balkenende kunnen de portefeuille en de persoon nooit helemaal los van elkaar worden gezien. Het is juist daarom niet goed om één kandidaat van te voren vast te leggen. Het is een spel om de goede portefeuille voor de juiste persoon binnen te halen.

De Voorzitter van de Commissie zal aankomen met een lijstje van vacatures en hij zal aangeven hoe de verantwoordelijkheden verdeeld worden. Dan wordt duidelijk waar Nederland op gaat inzetten. Dat hangt nauw samen met de beschikbare kandidaten. Daarom steunt de premier het voorstel van Ierland om het noemen van drie kandidaten per lidstaat te schrappen uit de Conventie voorstellen.

De kandidaten moeten ervaring en kennis hebben in de Europese Unie, affiniteit met de nederlandse visie, een visie op de toekomst van Europa hebben, het moet een zwaargewicht zijn en de kandidaat moet een goede verhouding met de nederlandse regering hebben, aldus de premier.

Voor hem staat het "maximaal inzetten op een goede portefeuille voorop."

In de nederlandse grondwet is de rol van de kamer bij een aantal benoemingen expliciet aangegeven.

Volgens Balkenende is een ander bezwaar bij een grotere rol van de kamer bij de benoeming van een EU Commissaris dat een kandidaat ook vooraf ernstig beschadigd kan worden als over de kandidatuur gesproken wordt. Dit heeft dan weer zijn invloed op de zwaarte van de portefeuille die de nederlandse kandidaat krijgt toegewezen.

De regering vindt het verder "buitengewoon bezwaarlijk" als er een minister naar Brussel zou vertrekken. Dit schaadt de continuiteit van het beleid.

De door de oppositie en D66 ingediende moties, strekkende tot verkiezing van de kandidaat Commissaris, werden allen verworpen. Het CDA, de VVD en de Christen Unie en de GPV stemden tegen.
- posted by DD @ 1:58 PM Perma Link/Print