Prehistorie
Definitie:
e prehistorie of voorgeschiedenis is de periode in de menselijke geschiedenis voordat het schrift in gebruik kwam.
Toelichting:
Inzicht in de prehistorie is alleen te verkrijgen door het bestuderen van voorwerpen en resten van bouwwerken of andere constructies uit verdwenen culturen. De wetenschap die zich hiermee bezighoud is de archeologie.
De bestudering en beschrijving van de prehistorie heeft een geheel eigen karakter, juist omdat er geen schriftelijke bronnen zijn. De prehistorische archeoloog moet daarom een beroep doen op allerlei hulpwetenschappen, zoals bij de datering van vondsten, die men bijvoorbeeld bepaald met de C14 koolstof datering.
Omdat de prehistorie gezien wordt als het begin van de menselijke geschiedenis, begint deze op het moment dat de mensachtigen zich als mensen gaan gedragen. Het belangrijkste criterium hiervoor is het gebruik en het vervaardigen van artefacten (vervaardigde voorwerpen) en gereedschappen.
De prehistorie begint met het paleolithicum, de oude steentijd. De mens is toen artefacten en gereedschappen gaan gebruiken.
Omdat de mensen over de wereld verspreid waren en zij niet allen op hetzelfde tijdstip gereedschappen zijn gaan gebruiken en vervaardigen, begint het paleolithicum en daarmee de prehistorie voor verschillende culturen op andere tijdstippen.
Met het gebruik van het schrift komt een einde aan de prehistorie. Voor de Egyptische aan de Nijl en de Soemerische cultuur in het Eufraat en Tigris dal, in het huidige Irak, eindigt de prehistorie daarom rond 3200 v. Chr.
In Nederland wordt het einde van de prehistorie meestal geplaatst bij de inval van Julius Ceasar in 57 v. Chr.
Behalve romeins veldheer was Gaius Julius Ceasar ook een verdienstelijk schrijver. Bij zijn veldtochten door Europa beschreef hij wat voor volken hij tegenkwam en hoe hij hen onderwierp. In zijn beroemde werk De Bello Gallico (Oorlog in Gallië) beschreef hij zijn confrontatie met de noordelijke stammen in wat nu België en Nederland is.
De prehistorie eindigt in de Lage Landen aan de Rijn daarmee met de komst van de romeinen. Het is niet zo dat er veel geschreven bronnen vanaf dat moment overgeleverd zijn. Tot in de Middeleeuwen zijn de schriftelijke bronnen schaars. De archeologie houdt zich daarom ook met deze tijd bezig en noemt dit de protohistorie.
De belangrijkste jaartallen en gebeurtenissen in de tijd van jagers en boeren
Jagers en verzamelaars -
Definitie:
agers en verzamelaars zijn mensen die in kleine groepen leven en zich in leven houden door in de natuur hun voedsel te verkrijgen door het te verzamelen of er op te jagen.
Zij jagen op groot en klein wild, gevogelte en vangen vis, zij verzamelen schelpdieren en aas dat door andere dieren is gedood. Verder verzamelen zij wilde vruchten, wortels, bladeren en ander plantaardig voedsel.
Toelichting:
Jagers en verzamelaars hebben een relatief gering draagvermogen. Zij zijn daarom meestal nomaden.
Het draagvermogen (carrying capacity) is het maximale aantal mensen dat in een bepaald gebied kan leven zonder het milieu uit te putten. Als er te veel mensen in een belaald gebied leven raakt het voedsel uitgeput en zal door vermindering van de aantallen mensen er een nieuw evenwicht ontstaan.
Een oplossing hiervoor is het trekken van plaats naar plaats. Jagers en verzamelaars waren daarom veelal nomaden. De omvang van de groepen konden niet heel groot zijn en men kon ook niet veel werktuigen en huisraad met zich meedragen.
Men verbleef veelal in grotten of in takken hutten of men leefde in tenten van dierenhuiden. Werktuigen maaktte men ter plaatse.
Kennis
Naar gelang het seizoen trok men rond. Het verondersteld wel dat men nauwkeurige kennis had waar men moest zijn in welk seizoen. Wat men waar en wanneer kon jagen en vinden. Men was ook niet geheel overgeleverd aan wat een gebied aan voedsel te bieden had. Men conserveerde al vlees en vis door het te roken of door zaden te roosteren of door vlees onder water in moerassen op te slaan. Men jaagde ook selectief op jong en oud wild, om de soort niet uit te putten. Ook de groei van sommige planten werd bevorderd door het platbranden van stukjes grond. Wellicht de eerste vorm van landbouw.
De Lage Landen
Uit onderzoek van vuurstenen is gebleken dat er groepen waren die na de winter vanuit grotten in de Ardennen, langs de Maas, naar 120 km noordelijke gebieden in Nederland trokken. Men trof daar in het voorjaar grote rivieren waar veel planten en dieren te vinden waren. Hier ontmoette men andere kleine groepen en vormden zo tijdelijke grotere nederzettingen. Als de winter eraan kwam splitste men zich weer en trok naar het zuiden, waar men weer verspreid in kleinere nederzettingen leefde.
Bron
+ Uit: Pre- & protohistorie van de lage landen, J.H.F. Bloemers & T. van Dorp (red.), P. Bitter, Het Technologisch Subsysteem, p. 83-86.
Archeologie
Definitie:
rcheologie of oudheidkunde is de wetenschap van materiële resten uit het menselijk verleden, die uitdrukkelijk niet schriftelijke zijn. De archeologie onderzoekt de producten van menselijk handelen en bekijkt deze in samenhang met de situatie waarin deze gevonden worden.
Toelichting:
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
