Unieke ontdekking middeleeuwse kroniek

euwen lang stond de middeleeuwse Kattendijkse-kroniek in de boekenkast bij de adelijke familie Huyssen van Kattendijke, totdat de familie historici op de hoogte bracht van het bestaan van wat toen heette "Die historie of die chronicke van Hollant, van Zeelant ende Vrieslant ende vanden Stichte van Uutrecht ende veel landen diemen hier na nomen sal."

Onlangs werd een heruitgave in Haarlem gepresenteerd in de serie Rijks Geschiedkundige Publicatiën, uitgegeven door het Instituut voor Nederlandse Geschiedenis.

Dr. Karin Tilmans heeft het uit ca. 1491 daterende werk nader onderzocht. Zij meent dat het een copie is, ontworpen voor een uitgever. Op basis hiervan kon deze dan bepalen of er meerdere exemplaren gedrukt zouden worden. Dit is nooit gebeurd en daarmee is dit exemplaar uniek. De oorzaak zou kunnen zijn dat rond 1480 de Hollandse drukkerijen een crisis beleefden. Het zijn eerste bevindingen die volgens Tilmans nog nader onderzoek vergen.

Deze kroniek in zowel woord en beeld is het enige, voor zover bekend, in de Nederlanden. Het is bovendien in een prachtige staat. Om een groter publiek hier kennis mee te laten maken is besloten het opnieuw uit te gegeven.

Over de auteur is niets bekend. Wel is het duidelijk dat het een geleerd persoon moet zijn geweest, die een beperkte kennis van het latijn had.

De kroniek begint met een Proloog (zie afbeelding 1.) Vervolgens wordt verteld over de vernietiging van Troje, het ontstaan van Rome en het Romeinse Rijk, met tot besluit een lijst met keizers. Verder wordt er aandacht besteed aan Alexander de Grote, de oorsprong van Frankrijk en Engeland. Gevolgd door het vestigingsverhaal van verschillende toonaangevende Hollandse en Utrechtse steden. Ook is er aandacht voor de voorchristelijke Koning Arthur. En de geneaologie van Hollandse graven wordt geheel uitgeschreven.

Het werk is een combinatie van genres, die de vage notie van stijl in de late Middeleeuwen illustreerd. Het is een vermenging van Nederlandse en wereldgeschiedenis en heeft zeker politieke doelen. Zo wordt beschreven dat Nederlanders van oorsprong uit Troje kwamen. Enkele jaren later zou men het Bataven verhaal omarmen en tot nationale mythe maken.

De combinatie van genres wordt door Tilmans ook in verband gebracht met het beperkt aantal bronnen die de auteur gebruikt heeft. Tot nu toe zijn er vijf getraceerd.

Linken:
+ Dr. Karin Tilmans, UvA
+ Instituur voor Nederlandse Geschiedenis
- posted by DD @ 12:31 PM Perma Link/Print