Syriana - See no Evil

The Political Fiction Film is alive

en neo-con denker schreef ergens dat hij zo blij was met de films van George Clooney, met name met Syriana. Nu ik de film gisteravond in Kriterion zag begrijp ik deze opmerking.

Syriana draait om macht, geld en olie. De regering van de VS steunt de grillige dandy arabische prins Meshal in zijn streven zijn vader als Emir op te volgen. Zijn prinselijke broer Nasir heeft ook die ambitie, maar tegen hem pleit dat hij ambitieuse plannen heeft. Hij wil de olie inkomsten niet verkwanselen, maar juist investeren voor de tijd dat de olie op is en het land ergens anders inkomsten vandaan zal moeten halen. De olie wil hij voor de hoogst mogelijke prijs verkopen, ook eventueel aan de chinezen. Kortom, hij wil zijn land politiek en economisch ontwikkelen. Deze ambitie betaalt hij uiteindelijk met de dood.

De winnaars zijn de grote olie bazen en de Amerikaanse burger, die van goedkope olie verzekerd blijft en de Amerikaanse President, die zo de gunst van het volk afkoopt.

Syriana is aanvankelijk een mozaïek van gebeurtenissen en personen waarvan gaande weg steeds meer duidelijk wordt wat het verband is. Regiseur Stephen Gaghan, de script schrijver van oa. Traffic, die Syriana baseerde op het boek See no Evil, weet de verhalen goed af te wisselen waardoor het totale beeld duidelijk wordt. Verbindende thema is de ongecontroleerde macht en de corrumperende machinaties van big oil en de CIA.

De sympathie in de film ligt bij de goede Prins Nasir, die voor zijn land ontwikkeling en democratie wil. En juist op dit punt komen de neo- cons weer in beeld.

Neo- Conservatieve politiek

De neo-cons willen democratie in het Midden- Oosten brengen. Naar hun idee dient dit het beste de westerse en Amerikaanse belangen. Voordeel voor de bevolking van het Midden- Oosten is dat zij iets te vertellen krijgen in de politiek en door economische modernisering ook meer welvaart creeren onafhankelijk van olie. Het biedt die landen een perspectief van onafhankelijkheid, vrijheid en welvaart.

Het huidige politieke strijdpunt is of de politiek van Bush, die dit wel met de mond belijdt, in de praktijk ook goed uitpakt. De inval in Irak is te verdedigen vanuit dit idee, alleen de uitvoering faalde, waardoor er eerder sprake is van meer chaos, dan de beoogde geordende arabisch samenleving. De fundamentele kritiek die Francis Fukuyama onlangs formuleerde is hiervan een uiting. Hij is het nog steeds eens met het doel, maar de manier waarop na de inval de bezetting en de politieke overgang is aangepakt hebben dit doel vooralsnog niet direct dichterbij gebracht.

In Syriana zijn drie politieke posities te herkennen. De gecorrumpeerde, de rechtvaardige en de islamitisch fundamentalistische. De gecorrumpeerde positie bestaat in feite al jaren. Het Westen steunt dat regime dat de goedkoopste olie zal leveren. De rechtvaardige positie is de idealistische, waarin het volk democratie en economische ontwikkeling krijgt, op basis van de enorme olie inkomsten. De Islamitisch fundamentalistische is die van de radicale Imams, die het Westen willen verslaan en een traditionel maatschappij willen. Zij zijn het product van de gecorrumpeerde positie.

Syriana staat in de traditie van de Political Fiction Film die Costa-Gavras met Z: A greek tragedy vestigde. Het is een genre dat vooral in tijden van crisis beoefend wordt. Het beoogd een massa publiek te informeren, zonder een radicale visie op te leggen, maar wel met een sterk gevoel van rechtvaardigheid op de achtergrond. De weder opkomst van het genre in Amerika met Syriana, Munich en anderen in de afgelopen jaren is daarom een teken aan de wand.

Daan Diederiks



- posted by DD @ 3:49 PM Perma Link/Print