dinsdag, april 20, 2004
21 grams *****
Angst en liefde voel je in je buik. Liefde als fladderende vlinders, angst als een ijzeren knoop. Het gaat dan niet om de angst voor een monster onder je bed, of een Dracula nabij een kerkhof.
De ijzeren knoop is het eigen voorstellingsvermogen van wat er allemaal zou kunnen gebeuren met jezelf of met dierbaren. Het is de angst voor de dood na het bericht dat je ongeneeslijk ziek bent. Aan het eind van de tunnel is geen licht meer, alleen een zwart gat. Of alsof je halverwege de glijbaan merkt dat een lolbroek onderaan gebroken glas heeft neergelegd.
De ijzeren knoop is het sterkst als er een onvermijdelijke ramp staat te gebeuren en je die ook al tijden van te voren aan ziet komen. De maatschappij dendert voort zoals de tijd nu een maal voortgaat en jij als nietig persoon wordt langzaam verpletterd. Een tank die langzaam voortrolt, en jij met je voeten in een blok beton op z´n weg.
Er is geen redden meer aan, alles is verloren, alleen die eeuwige knoop, het laatste blijvende gevoel.
Het is het gevoel dat verslaving, religie en schuld voortbrengt. Drank en drugs om de pijn maar te verdoven, God om hoop in te roepen en schuld om je te vertellen dat het allemaal aan jezelf ligt.
Deze ondragelijke knoop voelde ik bij "21 grams", de derde film van de jonge getallenteerde mexicaanse filmer Alejandro González Iñárritu.
Vanaf welhaast de eerste frame roept de film dit gevoel op. Het begin oogt chaotisch door de vele flashbacks en flashforwards. Er lijkt geen lijn in te zitten. De verhaallijn en de personages worden langzaamaan helder. Alsof ze langzaam uit de mist opdoemen.
De manier van filmen en de ogenschijnlijk chaotische montage dragen optimaal bij aan het beklemmende en angstige gevoel dat het kruisen van de levens van de drie hoofdpersonages oproept.
Is het toeval dat hen bijeenbrengt? Of is het door God zo voorbestemd?
De ex- crimineel Jack Jordan (Benicio Del Torro) heeft zijn leven in dienst van de Heer gesteld. In de loterij, (toeval of gods bestemming?) won hij een pickup truck, die hij met "Jesus Saves" beschilderde. Volgens hem heeft de Heer het zo gewild. Dan overrijdt hij een vader met zijn twee dochters op een zebrapad.
Del Torro exeleert in de rol van vertwijfelde ex- con. Hij is getergt door God en ierdereen. Niemand kan hij meer onder ogen zien, hij is volledig op zichzelf verlaten.
De dochters zijn op slag dood. De man haalt het ziekenhuis nog. Daar krijgt zijn vrouw Cristina (Naomi Watts) de vraag te beantwoorden of zij instemt met het doneren van haar man´s hart.
Zij stemt ermee in, waardoor Paul Rivers (Sean Penn) wat langer kan blijven leven.
Het moderne leven is zo georganiseerd dat een transplantatie anoniem is. Rivers kreeg het hart van een voor hem onbekende. Het is een regel die gevoel uit moet sluiten.
Schuld, hartstocht en vervreemding zetten de rationele regels opzij. De ongelukkig getrouwde Paul Rivers wil toch weten wie er moest sterven, opdat hij kan leven. Hij gaat op zoek en tekent daarmee voor een onvermijdelijk einde.
Een einde, zo chaotisch als het leven zelf, dat voor je opdoemt en werkelijk wordt. Zijn we echt 21 gram lichter na het passeren van de dood?
"21 grams" is een film die nog dagen in de buik zit, een moderne klassieker.
Daan Diederiks
21 grams
Op dit werk is een Creative Commons Licentie van toepassing.