Big Fish ***

Film is beeld. Het verfilmde beeld wordt in het moderne tijdverdrijf steeds belangrijker. De tijd die men voor de tv doorbrengt en in een bioscoopzaal hangt neemt met grote sprongen toe. De productie van films voor tv en bioscoop is nog nooit zo hoog geweest. De aandacht voor de sterren, die de fantasiën van het publiek verbeelden, is overweldigend. Het is een teken van de onverzadigbare behoefte van mensen om in verzonnen verhalen op te gaan. De fantasie vult het hoofd en verdrijft de eigen zorgen.

Het beeldverhaal is in onze cultuur dominant geworden sinds de tv een vaste plek in de huiskamer heeft veroverd. Filmbeelden zijn op hun beurt de opvolgers van verhalen uit boeken en kranten. Nu men minder leest klagen velen cultuurpessimisten over het verval van de leescultuur.

Voor de leescultuur, die pas opkwam na de uitvinding van de boekdrukkunst, bestond er echter zeer lange tijd een orale cultuur. Bij het woord oraal zullen sommigen aan Monica, een sigaar en Bill denken, maar hier verwijst het naar de mondeling vertellende traditie.

Verhalen werden in den beginne aan elkaar verteld als informatie overdrecht of als vermaak. Het waren veelal de belevenissen van de verteller zelf, van opmerkelijke anderen en van geliefde of gehate aanzienlijken als prinsen, koningen en schuinsmarcherende geestelijken. Veel van die verhalen hadden een morele lading of een wijze levensles. Bijvoorbeeld; "Lieg niet, want je krijgt er een lange neus van."

Zo lezen wij kinderen nog sprookjes voor, maar ervaren we ze zelf vaak als simpel en ´kinderachtig´. We zouden toch vreemd opkijken als iemand in de kroeg doodserieus een sprookje gaat vertellen. Met zo iemand moet wel iets mis zijn.

In "Big Fish" gaat de zoon dit van zijn vader denken. De vader, Ed Bloom, magistraal gespeeld door Albert Finney, ligt op sterven. Zijn hele leven heeft hij verhalen verteld. Zijn leven leek uit zijn mond wel één groot fantastisch sprookje. Toen zijn zoon, Will Bloom, jong was, vertelde hij veel verhalen voor het slapen gaan. De uitgebreide versies waren mooi, bloemrijk en spannend en de kleine Will kreeg er niet genoeg van.

Eenmaal volwassen vindt hij de verhalen vertellende vader maar genant en zielig. Hij kan in de verhalende mist maar niet ontdekken wie zijn vader nu echt was. Aan het sterfbed eist Will van de vader dat hij alle fanfare aan de kant schuift en zijn ware zelf toont. De vader, Ed, kijkt hem volstrekt onbegrijpend aan.

Later in een schuurtje, tussen alle oude rommel, gaat het fantastische leven van de vader langzaam voor Will leven.
Hij doet een ontdekking en maakt uiteindelijk het laatste verhaal van zijn vader werkelijk.

Het is een ontroerend slot van een bij tijd en wijle hilarische film. Maar bovenal is "Big Fish" een ode aan al de grote verhalen vertellers onder ons.
En misschien kun je de film wel zien als een aanklacht tegen het verdwijnen van een eeuwenoude traditie; het vertellen van verhalen.
Kom tot zien, geef het woord door. Want het verhaal is woord.

Daan Diederiks


Big Fish

- posted by DD @ 12:55 PM Perma Link/Print