15 mei 2002
Democratie onder vuur (2)
[15/05/02]
Daan Diederiks
et is voor iedereen duidelijk dat de verkiezingen van vandaag enorme verschuivingen in de Nederlandse politieke verhoudingen teweeg zal brengen.
Onder deze bizarre omstandigheden voel ik mij gedwongen een stemverklaring namens The Amsterdam Post af te leggen.
De Analyse
a de moord op Lijsttrekker Fortuyn is er een ongekende politieke dynamiek op gang gekomen. Door zijn komst waren de verhoudingen al grondig aan het schuiven. De moord op Fortuyn heeft daar nog een enorme woede aan toegevoegd. Velen die in Fortuyn een woordvoerder van hun ongenoegen zagen zijn ineens weer woordeloos. De lijst die hij aanvoerde is een ontredderde lijst geworden.
De laatste dagen van de 'zwijgende' campagne zijn zij niet in staat gebleken een woordvoerder naar voren te schuiven. De enkeling die het woord voerde, zoals voorzitter Langendam, verloor iedere gematigdheid uit het oog met het statement dat '"de kogel van links kwam" en dat Kok persoonlijk verantwoordelijk voor de moord was.
Het staat vast dat de gevestigde partijen het fenomeen Fortuyn fout hebben ingeschat. Cruciaal moment bij deze foute inschatting was de reactie van de partijen op het inmiddels beruchte Volkskrant interview. Zie hiervoor deel 1.
Links in de verdrukking
De woedende achtergebleven aanhang van Fortuyn keert zich nu massaal tegen links. Zij zullen perse niet op de PvdA stemmen. Melkert is bij hen de duidelijk gebeten hond.
Deze kritiek op Melkert komt bovenop een al veel langer durende onvrede met de politiek van de PvdA. De kritiek op Melkert is niet van vandaag.
Aanvankelijk liet de kille en rationele Melkert de meeste mensen koud. Het omslagpunt voor hem kwam in juli 2001 toen bleek dat onder de verantwoordelijkheid van toenmalig Minister Melkert, als minister van sociale zaken, de uitvoering van Europese subsidies op een bestuurlijke ramp was uitgelopen. Na het rapport Koning meende hij zich makkelijk van de verantwoordelijkheid te verschonen door te stellen dat zijn "integriteit" niet was aangetast. Alleen D66'er Bert Bakker had toen de moed om te eisen dat Melkert echt verantwoordelijkheid moest nemen.
In de PvdA was er geen enkele kritiek. Men ging op een wijze rond Melkert staan die de mensen het gevoel gaf dat men elkaar in 'politiek Den Haag' alleen maar aan het toedekken was. De PvdA gokte erop dat men het een half jaar later bij de verkiezingen weer vergeten zou zijn. Maar vanaf dat moment was hij aangeschoten wild. (Zie ook de column PvdA in de penarie ) Maar de indruk van elkaar toedekkende PvdA politici bleef bij de mensen bestaan.
Deze affaire functioneerde als het vliegwiel voor Fortuyn bij zijn entree op politieke toneel naar ongekende hoge peilingen.
De grote en onaantastbare PvdA kwam de laatste dagen in een vrije val. De weerzin die Melkert na de gemeenteraad verkiezingen in het beruchte debat richting Fortuyn ten toon spreidde, maakte hem volstrekt ongeloofwaardig in zijn, ongetwijfeld oprechte, geschoktheid over de moord.
In de ogen van een weifelend publiek kon hij geen goed meer doen, de roep om zijn aftreden binnen de PvdA kwam eindelijk opzetten en zijn campagne team bleek geen vertrouwen meer te hebben in zijn wervend vermogen. Op de laatste avond voor de verkiezingen moesten oudgedienden als Kok en Pronk de laatste Sociaal Democraten overhalen toch vooral de schade te beperken door bedekt te dreigen met chaos als de motor van links het om de machtsstrijd af moest laten weten.
Links is dus totaal in verwarring en in de verdrukking. De kans dat er een centrum rechts kabinet komt is levensgroot.
De democratie in de knel
In een land waarin, na een "succesvolle" regering zoals paars toch op veel punten is, een nieuwe groepering gedreven door ongenoegen over een belangrijk onderwerp als het immigratiebeleid van niets naar 26 zetels in het parlement kan komen, in zo'n land moet er iets mis zijn met de manier waarop de gevestigde partijen zich opstellen en de opvattingen van de kritische burger doordringen binnen het politieke systeem.
Zij hebben dit ongenoegen, door interne gerichtheid,niet weten op te pakken en weten om te zetten in beleid.
Er moet dan ook iets mis zijn met de manier waarop die partijen intern functioneren. Met name denk ik dan aan de wijze waarop binnen de PvdA de vertegenwoordiging en de kandidaatstelling geregeld is. (Zie ook PvdA sluit de gordijnen )
Tegelijkertijd moet er dan ook iets mis zijn met de manier waarop onze democratie georganiseerd is.
Er moet dus wel iets aan het democratisch stelsel veranderd worden.
Het huidige stelsel beantwoord niet aan het democratisch gevoel van de kiezers. Te lang hebben zij zich onbegrepen en verwaarloosd gevoeld. Een directere democratie, waarin vertegenwoordigers een direct mandaat krijgen en waarin meer ruimte is om direct keuzes te maken zijn noodzakelijk om een stabiele democratie te bouwen.
De enige partij die heldere voorstellen heeft geformuleerd om hierin verandering aan te brengen is D66. En zij doet dit al sinds haar oprichting in 1966.
Onlangs nog publiceerde de D66 nog een pamflet, " Wil de nieuwe overheid nu opstaan! ", waarin deze voorstellen helder worden verwoord.
Het is de partij waarop ik stem, omdat zij voor heldere veranderingen is en omdat het een open partij is waar de vertegenwoordigers in een open democratische omgeving worden gekozen.
Daan Diederiks
14 mei 2002
Democratie onder vuur (1)
[14/05/02]
Daan Diederiks
et de moord op Lijsttrekker Pim Fortuyn door een linkse eco- extremist tijdens de verkiezings- campagne voor de tweede kamer verkiezingen van 15 mei maakt de Nederlandse democratie de grootste crisis door sinds mensenheugenis.
Urgente vragen stormen op ons af.
Allereerst is er de vraag naar de schuld. Wie heeft het gedaan en wie zijn daar verantwoordelijk voor? Valt het werkelijk te ontkennen dat er een sfeer is geschapen die tot de moord geleid heeft? Is die sfeer gecreëerd door Fortuyn zelf en/of is de reactie van de gevestigde politiek op het fenomeen Fortuyn er eveneens debet aan?
De volgende set vragen is die naar de diepere oorzaak en de daarmee verbonden gevolgen voor de politieke verhoudingen in Nederland.
Schuld en Politiek Klimaat
et lijkt er inmiddels op dat de linkse eco- extremist Volkert van der Graaf de dader van de moordaanslag is. Hij heeft nog niet bekend, maar hij schijnt de belangrijkste verdachte te zijn.
De 'mad lone killer' hypothese is het populairst bij de meeste politieke gezagsdragers, maar er zijn aanwijzingen dat er handlangers waren. Aan de waarschijnlijkheid dat Volkert van der Graaf echt in zijn eentje opereerde kan ernstig getwijfeld worden.
De 'schuld' vraag lijkt voor dit moment voldoende beantwoord. We hebben immers een dader.
Maar er bestaat nog zoiets als een politiek klimaat dat door alle partijen, inclusief Fortuyn, geschapen is in de verkiezingsstrijd. De vraag hierbij is in hoeverre dit klimaat bijgedragen heeft aan de beslissing van de dader om daadwerkelijk te moorden.
Ware de dader een 'Islamiet' geweest dan zou een Nederlandse 'kristalnacht' zeker één van de gevolgen zijn geweest. Het is tekenend dat men in zekere zin zelfs opgelucht was dat de dader 'een linkse gek' was. Het feit dat de dader uit de linkse hoek komt is daarmee niet zonder betekenis.
Al snel riepen de woedende aanhangers van Fortuyn 'Melkert Moordenaar', daarmee de schuld voor het politieke klimaat die de moord mogelijk zou hebben gemaakt bij links neerleggend.
Alleen de moordenaar zelf is uiteraard verantwoordelijk en een direct verband tussen de moord en linkse politici is nonsens.
Wel kun je je afvragen of de inschattingen ten aanzien van Fortuyn door gevestigde politici wel juist waren. Met name na het cruciale Volkskrant interview in februari met Fortuyn. De 'politiek' was wel erg snel in hun 'demoniserende' reactie op een knuppel in het hoenderhok.
Fortuyn meende in dat interview dat hij het recht had de Islam een "achterlijk geloof" te vinden als volgens dit geloof homo's lager zijn dan varkens. Bovendien eigende hij zich het recht toe terug te schelden. In deze situatie vond hij zijn vrijheid van meningsuiting belangrijker dan het anti- discriminatie beginsel.
De volgende redenering is vergelijkbaar en zou nooit zoveel ophef in de "linkse kerk" veroorzaakt hebben:
'Omdat de Paus condooms verbiedt ter bestrijding van Aids, is het katholicisme een achterlijk geloof.' Hoewel dit een nogal grove simplificatie is kun je er enige waarheid toch niet aan ontzeggen. Helemaal belachelijk is de reactie om hier onmiddellijk een fascistisch wereldbeeld in te zien. En dat is precies wat er vanuit Den Haag gebeurde.
De reactie van politiek Den Haag was uiterst spastisch. Thom de Graaf kwam met een citaat van Anne Frank om het belang van het anti- discriminatie artikel in de grondwet te onderstrepen. Hij moet zich gerealiseerd hebben dat hij Fortuyn daarmee in de hoek van de bruinhemden plaatste. Melkert zette Fortuyn weg in een vergelijking met de Franse fascist Le Pen en Rosenmüller liet zich vergelijkbaar uit.
Als je het interview nuchter leest zet Fortuyn een zeer ingewikkeld debat over de moderniteit, de Islam, de vrijheid van meningsuiting en het anti- discriminatie beginsel op scherp.
Als de Islam ter sprake komt zijn de gevestigde partijen altijd nerveus en zijn zij uiterst bang een 'tweedeling' te creëren. Dat er onder Islamieten dezelfde meningen leven wordt krampachtig weggewerkt. Een paar dagen later bijvoorbeeld gaf Kader Abdolah in zijn column voor de Volkskrant Fortuyn ronduit gelijk. Hij spoorde moslims aan juist dit debat zelf te voeren.
Afshin Ellian stelt zich in een lang opinie stuk op 27 april in het Handelsblad nog scherper op. Hij schrijft:
"Zal het ons, de kritische denkers, ooit lukken de ogen van Europeanen te openen en hun de aard en het wezen te tonen van de politieke Islam, de laatste totalitaire vijand van de vrije wereld? Dit is geen filosofische vraag. Het is een levensvraag."
Het gaat mij er nu niet om of hij gelijk heeft, het gaat erom dat Fortuyn's stelling name een legitieme is. Sterker nog, het is een stelling name die een verantwoordelijk politicus ter sprake zou moeten brengen.
De regenten kaste wilde Fortuyn uitsluiten. Dat was het doel en alle middelen waren kennelijk geoorloofd. Alle middelen, omdat het nogal makkelijk is iemand kalt te stellen door er het label 'fascist' op te plakken. Alleen Fortuyn liet zich dat niet doen.
Dat er zich vervolgens iemand aandient als een pseudo Marinus van der Lubbe kan eigenlijk niet zoveel verbazing wekken. In zijn beperkte geest zal wel gespeeld hebben dat hij de mensheid met een moord zou dienen.
Hij vermoordde niet alleen een persoon. Hij vermoordde een nog onrijpe talentvolle politicus die een belangrijk taboe doorbrak. Een man die in een megalomane stijl de ambitie had zijn stempel te drukken op een vastgelopen nationaal debat en die de moed had om uitdagend te zijn.
DD
Op dit werk is een Creative Commons Licentie van toepassing.