donderdag, september 09, 2004
Gracht is geen geloofsartikel
Het haalbaarheidsonderzoek van deelraadswethouder Guido Frankfurther naar het open graven van tenminste één gracht in deze raadsperiode, heeft tot doel een afgewogen keuze te maken tussen de Westerstraat of de Elandsgracht. Volgens de wethouder staan nu alle “plussen en minnen” op een rij.
De winkeliers, marktkooplieden en bewoners van de Westerstraat die zich al tegen het uitgraven van “hun” gracht in het geweer kwamen, hebben een belangrijk deel van het gelijk aan hun kant gekregen.
Uit het rapport blijkt dat “het risico voor negatieve economische gevolgen” voor de Westerstraat groter is dan voor de Elandsgracht. Dit komt vooral omdat de wisselwerking tussen markt en winkeliers groot is. Een belangrijk deel van de wekelijkse omzet halen de winkeliers immers op maandag, marktdag. Verdwijning of verplaatsing legt de economische risico’s bij ondernemers langs de Westerstraat.
Tevens blijkt dat de toegankelijkheid van de parkeergarages onder een uitgegraven gracht volgens het rapport bij de Westerstraat “veel problematischer” is dan bij de Elandsgracht.
Daarbij komt dat de VVD fractie en de GroenLinks fractie in de deelraad liever een promenade willen met een parkeergarage, juist vanwege de positieve economische effecten, en geen gracht in de Westerstraat.
De economische, verkeerstechnische en politieke redenen om voor de Westerstraat te kiezen zijn daarmee topzwaar aan “minnen” in vergelijking met de Elandsgracht. Wat niet wil zeggen dat voor de Elandsgracht de “plussen” eenduidig zijn.
Het belangrijkst argument van de wethouder blijft van historisch/ esthetische aard, een gracht is mooi en met ontdemping wordt een historische fout hersteld. De Bond Heemschut constateert op haar website dat de bebouwing langs de Westerstraat en de Elandsgracht bijna volledig van na de demping is, volgens Heemschut “een punt dat niet zo snel terzijde geschoven kan worden.”* In feite zet de bond van monumentenbeschermers vraagtekens bij zowel de historische als de esthetische waarde van de ontdemping van deze twee grachten.
In zijn algemeenheid kun je stellen dat vele bezwaren zich opstapelen hoe langer je over dit project nadenkt.
Zo valt te betwijfelen of er wel een andere meerwaarde dan het historisch/esthetische van het hele project overblijft. Toeristen zullen niet alleen voor een gracht weer naar de Jordaan komen. Integendeel, zij zullen Amsterdam de komende tien jaar eerder mijden om niet in eindeloze bouwputten te belanden rond CS, Noord/Zuid lijn en de uit te graven gracht. Als er geen andere grachten te bewonderen zouden zijn zou het toeristisch argument nog hout snijden.
En dan de kosten. De bijna wetmatige kostenoverschrijdingen bij grote projecten (zoals de Betuwelijn) maken van de financiering een heel hachelijke onderneming voor een bezuinigende deelraad.
Sommige aannames in het rapport zijn zo vaag en de tijdsduur van het project is zo lang dat fouten onvermijdelijk lijken. Dit zijn dan wel fouten die pas in latere bestuursperiodes naar voren komen en waarover de dan zittende wethouder, in de huidige bestuurscultuur, de verantwoordelijkheid gemakkelijk van zich af kan schudden, maar het project is dan niet meer te stoppen.
Er is nog een principieel bezwaar. Het Dagelijks Bestuur legt een plan aan de buurt op, zonder een visie op de buurtontwikkeling te geven. Het van boven opleggen van een blauwdruk is niet de weg van D66. Guido Frankfurther bewandelt de omgekeerde weg, de weg van het dogma, de weg van de gelovige, de ideologische weg van historisch herstel. De weg van er moet en zal gegraven worden.
Eerst zou een visie op de ontwikkeling van de Jordaan op tafel moeten komen. Daar zou dan eventueel ergens het ontdempen van een gracht uit kunnen komen. Of een Ramblas/ Avenue voor de Westerstraat of de Elandsgracht.
Het is raadzamer als wethouder Frankfurther zich nu concentreert op praktisch openbare ruimte problemen. Zoals de noodzakelijke opknapbeurt van het Rembrandtsplein. Daar heeft de Wethouder geen geld voor over, wel voor een zeer controversiële ontdemping van een gracht. Met een Rembrandt- jaar in het vooruitzicht zou de renovatie van het Rembrandtsplein een mooie en welkome gift zijn aan Amsterdammers en de vele toeristen die om die ene Rembrandt naar Amsterdam komen en dat ene grachtje heus niet zullen missen.
Daan Diederiks (Buurtbewoner, Lid D66 en D66 Campagneleider binnenstadsverkiezingen 2002?
* Webpagina van Bond Heemschut: http://www.heemschut.nl/amsterdam/nieuws.htm
