vrijdag, juli 02, 2004
Het recht van de sterkste, of de kracht van het recht
Rechters hebben deze week weer eens bewezen dat zij de scherpe kanten van de daadkracht van politieke leiders af kunnen slijpen. En het mooie is dat de leiders op hun beurt democratische kracht tonen door deemoedig het hoofd te buigen en naar de rechters te luisteren en hun beleid aan te passen.
Bush en Sharon hebben deze week gemeen dat zij voor een keer diep moesten buigen voor hun hoogste gerechtshoven.
Het Supreme Court van de Verenigde Staten stelde deze week dat de gevangenen in Guantanamo Bay voor een Amerikaanse rechter berecht moeten worden. Volgens de regering Bush hebben deze van terrorisme verdachte gevangenen geen recht op een gewoon proces. De Supreme Court heeft dit nu teruggedraaid. De Amerikaanse regering heeft zich bij de uitspraak neergelegd.
Na klachten van palestijnen en israelische burgers ziet de regering Sharon zich gedwongen de loop van de "veiligheidsmuur" drastisch aan te passen. Volgens de israelische High Court is de regering om veiligheids redenen wel gerechtigd om de muur aan te leggen, maar de gevolgen voor de omwonende burgers mogen niet disproportioneel nadelig zijn. De israelische regering heeft zich bij de uitspraak neergelegd.
Wat betekenen deze twee uitspraken in dit tijdsgewricht?
Bush en Sharon bepleiten beide krachtige maatregelen. In de uitvoering van hun strijd tegen het terrorisme proberen zij de uitvoering tot het randje van het toelaatbare op te rekken, met het argument dat de staatsveiligheid daarom vraagt.
Vanuit hun positie is dat wel te begrijpen. Zij worden er immers op aangesproken als een terrorist de muur weet te omzeilen of als een vrijgesproken gevangene alsnog een wolkenkrabber in vliegt. Zij zijn er als uitvoerende macht voor ingehuurd om al het mogelijke te doen om ons kwetsbare burgers te beschermen. De grenzen tot waar zij kunnen en mogen gaan zijn in dit tijdsgewricht van plotseling opdoemende dodelijke terroristen niet helder. Dat moge duidelijk zijn.
Tegenover de meedogenloosheid van zelfmoord terroristen, moet je als overheid ook meedogenloos zijn. Alleen is telkens de vraag in hoeverre die overheids- meedogenloosheid in ons democratisch bestel gevestigde fundamentele principes opzij mogen zetten.
In een democratisch systeem zijn het de parlementariërs die de regering als eerste aan grenzen van recht en moraal moeten helpen herinneren. Alleen als de stemming onder de bevolking zo is dat parlementariers veelal degenen zijn die om harde maatregelen vragen, dan is er nog één laatste bastion van onverzettelijkheid. Het recht.
De hoogste gerechtshoven in de VS en Israel hebben laten zien waar zij voor zijn en hoe belangrijk het machtsevenwicht in het westers staatsbestel is.
Wat ik me nu afvraag is hoe de gewone burger in de arabische landen hier nu tegen aan kijkt. Zouden zij het zien als een afgang van de twee leiders? Of zouden zij juist respect op kunnen brengen voor het systeem en de rol die de leiders Bush en Sharon daarin spelen? Zullen zij de kracht zien van het schild dat het recht in een democratisch bestel is?
Daan Diederiks
