Bos negeerde klimaat en miste kans in campagne

an de twee partijen in de Nederlandse politiek met een centrale positie, heeft de PvdA het in de verkiezingscampagne het ronduit teleurstellend gedaan. De PvdA haalde te weinig zetels, maar wat belangrijker is, de opstelling van lijsttrekker Wouter Bos was strategisch bijzonder zwak.

Naar mate de campagne vorderde leek Bos zich steeds meer vast te bijten in zijn tegenstander Balkenende. De werkelijkheid liet hij gaande weg echter volledig los. Er werd een beeld van armoede en ellende geschetst om een morele positie in te kunnen nemen die gewoonweg niet vol te houden is. Hij verzuimde vervolgens om op die terreinen waar het echt om gaat signalen van waardering aan het zittende kabinet af te geven, om zo tijdens coalitie onderhandelingen niet radicaal tegenover elkaar te staan.

De PvdA liet daarmee een historische kans lopen. De kans om het gat tussen de behoudend rechtsen in het CDA en de behoudend linksen van de SP te vullen met een vernieuwend programma dat drie vragen in de campagne centraal had kunnen stellen.
Namelijk: Hoe gaan wij als Nederland economisch en technologisch groeien in lijn met de aanpassingen die nodig zijn om de klimaat verandering te dempen? En hoe overleeft Nederland in dit verband in een globaliserende wereld? En tenslotte, welke sociaal politieke maatregelen zijn er nodig opdat het bedrijfsleven en de bevolking achter deze toekomstagenda gaan staan?

De secundaire problemen van vergrijzing en relatieve "armoede" zijn van een lagere orde en kunnen als "bij product" van deze centrale vragen worden opgelost. Wouter Bos maakte deze echter tot inzet van de verkiezing, in lijn met de gebruikelijke SP retoriek. Alleen Femke Halsema probeerde het klimaat in de slipstream van Al Gore's film An Inconvenient Truth naar voren te schuiven. Alleen de GroenLinksen dragen geen realistische oplossing voor het probleem aan. Halsema werd niet moe te zeggen dat klimaat maatregelen voor economische groei gaan. Stop de groei en het komt goed.

Tijdens het Erasmus debat in Rotterdam ontstond er voor Wouter Bos een prachtige kans, een "Window of Opportunity", om een positie in te nemen waarmee hij het initiatief inhoudelijk naar zich toe kon trekken.

Uit het publiek kwam de vraag wat voor gaat, economische groei of klimaatmaatregelen. Rutte en Balkenende zeiden terecht dat het niet een of of vraag is, maar en en. Milieu maatregelen zijn alleen mogelijk als die betaalbaar zijn en daarmee als er sprake van economische groei is. Hiermee riepen zij het misnoegen van het publiek over zich uit. Halsema betoogde het tegenovergestelde, zoals verwacht en kreeg luidruchtige instemming. Marijnissen stemde geheel in met Femke's betoog en toen was het aan Wouter Bos om het finale oordeel te geven.

En wat deed hij, hij was het ook volledig eens met zijn linkse collega's. Terwijl dit de kans was geweest om te betogen dat economische groei noodzakelijk is voor het nemen van maatregelen, maar dat de belangrijke vraag is in welke richting wil je groeien en wat kan een overheid onder leiding van de PvdA daar aan doen. Zo zou hij een prachtige brugfunctie voor zichzelf hebben gecreeerd en hij zou de inhoud van het debat naar zich toe trekken.

Mark Rutte probeerde in de campagne een paar keer aardig te doen tegen Bos, ongetwijfeld met de gedachte dat dan een inhoudelijke dialoog zou ontstaan en niet alleen een constante retorische herhaling. Bos kwam echter maar niet uit zijn rol als verbeten oppositieleider, terwijl er een potentiële premier had moeten staan.

Sommige kansen krijg je maar één keer. De formatie biedt gelukkig nog een kans. Het is te hopen dat in de coalitie onderhandelingen tussen CDA, PvdA en SP de slinger niet naar de SP achtige investeringen in uitkeringen en hogere lonen gaat, maar dat deze drie partijen echt de kans weten te grijpen om een investeringsprogramma voor de toekomst op te stellen. Daarbij moet links niet de fout maken de toekomst-voorstellen van Balkenende als "wereldvreemd" weg te lachen, want dan wordt een nieuw trauma geboren.

Daan Diederiks
- posted by DD @ 8:48 AM