Asielbeleid

Aan de orde is het debat naar aanleidingvan een algemeen overleg op 14 oktober 1998over het asielbeleid.

De voorzitter: Ik heb mij met de voorzittervan de vaste commissie verstaan en van hembegrepen dat dit algemeen overleg 3,5 uurlanger heeft geduurd dan in eerste instantiewas afgesproken. Gedurende de 6,5 uur durendevergadering is 125 keer door Kamerleden onderlingge‹nterrumpeerd. Ik zeg dit om iedereen eropte wijzen dat bij een debat als dit, eenVAO, iedere woordvoerder twee minuten spreektijdheeft. Ik zal iedereen daaraan strak houden.

Mevrouw Halsema (GroenLinks):

Mevrouw de voorzitter! In Ermelo is in de afgelopendagen zichtbaar geworden hoe een humaan asielbeleidkan ontaarden als het politieke bestuur zijnverantwoordelijkheid niet bijtijds en krachtigneemt. Gisteren zei de staatssecretaris datde situatie in Ermelo die -- ik citeer nude heer Middel -- "de grenzen van het betamelijkeheeft overschreden" binnen drie dagen wordtopgeheven. Graag zou ik van hem de ondubbelzinnigetoezegging willen hebben dat uiterlijk zaterdagavondhet tentenkamp is opgebroken en de asielzoekershumane opvang is geboden. Over Ermelo dientde heer De Wit mede namens GroenLinks eenmotie in.

Soberheid kent een overtreffende trap, zobleek ook gisteren weer tijdens het debatover de opvang. Er is sobere en humane opvang,sobere en inhumane opvang en er is geen opvang.Vanmorgen werd uit het aanmeldcentrum Zevenaareen Bosnisch gezin, een echtpaar met eenzoontje van 7 die epileptisch is, op straatgezet omdat in het kader van Dublin een claimis gelegd op België. Voor hen en velen methen bestaat er sinds maandag geen opvangmeer. Zij hebben geen middelen van bestaan,terwijl de claimprocedure één tot negen maandenkan duren. Hierover dien ik mede namens deheer De Wit een motie in.

De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat er geruime tijd zit tussende Dublinclaim die gelegd wordt bij een anderland voor overdracht van een asielzoekeren de daadwerkelijke overdracht van een asielzoeker;tevens overwegende, dat het inhumaan is omdeze asielzoekers gedurende deze periodeaan hun lot over te laten;verzoekt de regering de asielzoekers voorwie een Dublinclaim is gedaan opvang te bieden,en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitter: Deze motie is voorgestelddoor de leden Halsema en De Wit. Naar mijblijkt, wordt zij voldoende ondersteund. Zij krijgt nr. 370 (19637).

Mevrouw Halsema (GroenLinks): Voorzitter! Niet alleen voor de zogenaamde Dublinclaimanten, ook voor asielzoekers die een tweede of volgend asielverzoek indienen, is sinds 12 oktober geen opvang meer, ook niet als nieuwe feiten of omstandigheden het verzoek kansrijk maken. Voor hen dreigt ook een inhumaan bestaanin de marge van de samenleving. Bovendienkomt de zorgvuldige behandeling van het nieuweverzoek in gevaar. Ook hierover dien ik eenmotie in mede namens collega De Wit van deSP.
====================================De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat uitgeprocedeerde asielzoekersop grond van nieuwe feiten en omstandighedeneen tweede of volgend asielverzoek kunnenindienen;tevens overwegende, dat dergelijke nova regelmatigleiden tot de beslissing dat beschermingnoodzakelijk is en derhalve een zorgvuldigebehandeling gewaarborgd dient te zijn;verzoekt de regering deze asielzoekers gedurendede behandeling van dit verzoek opvang tebieden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter: Deze motie is voorgestelddoor de leden Halsema en De Wit. Naar mijblijkt, wordt zij voldoende ondersteund. Ze krijgt nr. 371 (19637).
De heer Verhagen (CDA): Voorzitter! Uit hetalgemeen overleg over het asielbeleid bleekniet alleen dat de erfenis van Kok I geleidheeft tot het uit de rails lopen van hetasielbeleid, maar ook dat binnen Kok II deregeringspartijen elkaar in een dusdanigewurggreep houden dat de impasse compleetis. De staatssecretaris wordt ook binnende coalitie geconfronteerd met drassige gronden zoals iedereen weet kom je dan niet snelvooruit. De echte politieke vluchteling dreigthierdoor het slachtoffer te worden. Naarde mening van onze fractie zijn een aantalmaatregelen noodzakelijk die zekerstellendat er ruimte blijft voor de echte politiekevluchteling en dat het beleid niet langerte veel ruimte laat voor mensen voor wiehet Vluchtelingenverdrag niet is bedoeld.Ik wil namens de CDA-fractie een aantal motiesindienen.< BR>====================================De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat de instroom van asielzoekersin Nederland onevenredig groot is ten opzichtevan die in andere Europese landen;constaterende, dat afspraken om in Europeesverband te komen tot een evenredige verdelingvan de stromen asielzoekers over de verschillendelidstaten voortdurend uitblijven;overwegende, dat verschillende landen hunverplichtingen in het kader van het Verdragvan Schengen niet of onvoldoende nakomenwaardoor personen die in een bepaald landasiel hadden moeten aanvragen, doorreizennaar andere Schengenlanden;verzoekt de regering bij de eerstvolgendeEuropese top zeker te stellen dat harde afsprakenworden gemaakt over een evenredige verdelingvan de aantallen asielzoekers over de lidstatenvan de Europese Unie en bij het uitblijvendaarvan op basis van artikel 2 van het Schengen-uitvoeringsverdragover te gaan tot tijdelijke herinvoeringvan de grenscontrole aan de grenzen met Belgiëen Duitsland,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter: Deze motie is voorgestelddoor het lid Verhagen. Naar mij blijkt, wordenzij voldoende ondersteund. Zij krijgt nr. 372 (19637).
====================================De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat door de toenemende instroomvan asielzoekers in Nederland de druk opde behandel- en opvangcapaciteit binnen deasielketen de komende jaren verder zal oplopen;overwegende, dat in het asielbeleid de termijnvan drie jaar wordt gehanteerd, waarna eenvreemdeling op wiens asielverzoek nog nietis beslist, automatisch recht heeft op eenverblijfstitel;overwegende, dat dit beleid ertoe leidt dateen aanzienlijk aantal vreemdelingen datop inhoudelijke gronden geen recht heeftop verblijf, toch een status krijgt;verzoekt de regering over te gaan tot afschaffingvan het driejarenbeleid,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter: Deze motie is voorgestelddoor het lid Verhagen. Naar mij blijkt, wordenzij voldoende ondersteund. Zij krijgt nr. 373 (19637).**
====================================De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat het beleid inzake terugkeeren uitzetting van afgewezen uitgeprocedeerdeasielzoekers de afgelopen jaren volstrektonvoldoende resultaten heeft opgeleverd;overwegende, dat dit voor een belangrijkdeel samenhangt met een gebrek aan bereidheidvan bepaalde landen om mee te werken aanhet terugnemen van hun eigen onderdanen;verzoekt de regering bij landen die weigerachtigblijven hun eigen onderdanen terug te nemen,bilaterale ontwikkelingsrelaties en/of economischebetrekkingen stop te zetten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter: Deze motie is voorgestelddoor het lid Verhagen. Naar mij blijkt, wordenzij voldoende ondersteund. Zij krijgt nr. 374 (19637).De heer Dittrich (D66): Geeft het dictumvan de laatste motie aan dat ook de bilateralebetrekkingen moeten worden stopgezet?De heer Verhagen (CDA): Met de bilateraleontwikkelingsrelatie wordt gedoeld op derelatie tussen de overheden en dus niet opde niet-gouvernementele activiteiten in hetkader van de ontwikkelingssamenwerking en/ofde economische betrekkingen.De heer Dittrich (D66): Maar de regeringenvan de landen kunnen toch wel in contactblijven?De heer Verhagen (CDA): Uiteraard. De bedoelingis juist dat het overleg wordt geopend metde landen in kwestie, zodat erop kan wordengewezen dat als zij weigerachtig blijven,dit als consequentie zal hebben dat de bilateraleoverheidsontwikkelingsrelatie onder drukkomt te staan en dat bepaalde handelsconcessieskunnen worden ingetrokken.
De heer Kamp (VVD): Mevrouw de voorzitter!Zoals ik gisteren al zei, hoopt mijn fractiedat over vier jaar de conclusie zal wordengetrokken dat staatssecretaris Cohen de meestsuccesvolle bewindspersoon van het tweedePaarse kabinet was. Dit kan lukken, als hijweet te bereiken dat ons land zich onverminderdsterk blijft maken voor degenen die voorvervolging op de vlucht zijn en als hij tevensde trend weet om te buigen waarbij steedsmeer niet-vluchtelingen naar Nederland komenom er te blijven. De staatssecretaris zalhet niet gemakkelijk krijgen, zo bleek gisterentijdens het overleg; dat zal in de komende tijd wel vaker blijken. Hij zal besluitenmoeten nemen als gevolg waarvan veel mensendie dat niet willen, het land weer moetenverlaten. In ons jargon heet dat: hij zalde consequenties moeten trekken uit nieuweambtsberichten met betrekking tot specifiekelanden en hij zal een krachtig terugkeerbeleidmoeten voeren. De staatssecretaris moet daarbijkunnen rekenen op de steun van de Kamer,in het bijzonder van de coalitiefractiesdie samen willen dat de afspraken, opgenomenin het regeerakkoord, worden uitgevoerd. Voorzitter! Een asielzoeker die na driejaar verblijf in Nederland -- ik doel opverblijf met toestemming van de overheid-- nog geen definitieve beslissing heeftgekregen, krijgt een verblijfsvergunning.Deze drie jaar wordt in een aantal gevallengehaald; de staatssecretaris weet niet hoevaak. Er kan veel en lang worden geprocedeerdtegen onwelgevallige beslissingen, zoalsde staatssecretaris het gisteren heeft uitgelegd.Een nieuw feit is dat hij heeft gemeld datbij de nu voorziene instroom van asielzoekersde beleidsuitvoering in de gehele keten uitde rails dreigt te lopen. Dat leidt weertot vertragingen bij de immigratiediensten de rechtbanken en dus tot het vaker overschrijdenvan de driejaarstermijn. Dat kan een aanzuigendewerking hebben die wij niet willen en die,denken wij, ook de staatssecretaris nietwil, omdat de problemen daar verder doorvergroot worden. Daarom wil ik de volgendeuitspraak aan de Kamer voorleggen.
====================================De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat bij de komst van een groeiendaantal asielzoekers de beleidsuitvoeringuit de rails dreigt te lopen;overwegende, dat in een onbekend aantal gevalleneen verblijfsvergunning wordt gegeven, omdatover asielaanvragen na drie jaar verblijfin Nederland, met toestemming van de overheid,nog geen definitieve beslissing is genomen;verzoekt de regering inzicht te verschaffenin de kans dat het aantal malen waarin dedriejaarstermijn wordt overschreden, toeneemt;verzoekt de regering de Kamer over haar bevindingente informeren en daarbij tevens aan te gevenop welke wijze dit kan worden voorkomen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter: Deze motie is voorgestelddoor de leden Kamp, Dittrich en Middel. Naarmij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund. Zij krijgt nr. 375 (19637).De heer Verhagen (CDA): Gisteren heeft deheer Kamp, namens de VVD-fractie, gepleitvoor het opschorten van het driejarenbeleid.Wat heeft hem ertoe gebracht om nu slechtsvoor een onderzoek en informatie over deaantallen te pleiten?De heer Kamp (VVD): Ik wil een paar correctiesaanbrengen op hetgeen de heer Verhagen heeftgezegd. In de eerste plaats hebben wij destaatssecretaris gevraagd of er geen redenwas om de zaak op te schorten. In de tweedeplaats vragen wij niet om een onderzoek.Wij leggen het probleem voor aan de staatssecretaris.Wij vragen hem ons te informeren over datprobleem en verzoeken hem daarbij aan tegeven hoe dat probleem kan worden opgelost.Dat is hetgeen nu in een motie is vastgelegd.De heer Verhagen (CDA): Nogmaals, dat isgeen antwoord.De voorzitter: De heer Kamp gaat over zijneigen antwoorden!De heer Verhagen (CDA): Ik begrijp dat dewurggreep dusdanig is geweest, dat de heerKamp de handtekening nodig had van zijn beidecoalitiepartners.De heer Kamp (VVD): Mevrouw de voorzitter!Ik kan verzekeren dat van een wurggreep absoluutgeen sprake is geweest. Wij willen voorkomendat als gevolg van de ontstane problemen,meer mensen door de toepassing van de driejaarsregelin ons land blijven zonder dat wij dat willen.Wij vragen de staatssecretaris aan te gevenin welke mate dat probleem zich voordoeten hoe het kan worden opgelost. Hier is geensprake van een wurggreep, maar van het formulerenvan een oplossing.
De heer De Wit (SP): Mevrouw de voorzitter!De commotie rond het probleem van de asielzoekersin ons land spitste zich de afgelopen weektoe op twee punten, namelijk de maatregelendie de regering heeft genomen door het instellenvan een wachtlijst en de noodvoorziening,het tentenkamp in Ermelo. De fractie vande SP is van mening dat de wachtlijsten hetgevolg zijn van het beleid van de afgelopenjaren en van het niet tijdig nemen van maatregelenals duidelijk wordt dat de instroom van asielzoekersharder stijgt dan verwacht en in de prognosesvastgelegd. De getroffen noodvoorziening, te weten hetinzetten van legertenten, is voor de fractievan de SP onaanvaardbaar. Aan de onmenselijkesituatie waarin de asielzoekers terechtgekomenzijn, dient naar de mening van de SP-fractieonmiddellijk een einde te komen, liefst vandaagnog. Er zijn genoeg deugdelijke alternatievenvoorhanden, zoals vakantiehuisjes, leegstaandewoningen, hotels en uiteindelijk ook de Leidsetenten, zoals die tegenwoordig genoemd worden.Daarom dien ik mede namens Mevrouw Halsemavan GroenLinks de volgende motie in.
====================================De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat het kabinet in verband metde toestroom van asielzoekers en de beperkteopvangcapaciteit een noodopvangvoorzieningheeft getroffen in de vorm van legertentenin Ermelo;van mening, dat deze noodopvang onmenselijkis;verzoekt de regering met onmiddellijke ingangdeze noodvoorziening te beëindigen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter: Deze motie is voorgestelddoor de leden De Wit en Halsema. Naar mijblijkt, wordt zij voldoende ondersteund. Zij krijgt nr. 376 (19637).De heer De Wit (SP): Mevrouw de voorzitter!Mevrouw Halsema heeft twee moties ingediend,over de mensen met een Dublinclaim en overhet tweede verzoek. Die moties worden ondersteunddoor de fractie van de SP. Het kabinet heeft in de brief van de afgelopenweek een aantal maatregelen aangekondigddie ertoe moeten leiden dat de doorstromingwordt bevorderd, dat de kwaliteit van debeslissingen die moeten worden genomen verbeterten dat ook de uitzetting meer aandacht krijgt.De fractie van de SP zal de uitvoering vandie maatregelen nauwgezet volgen en waarnodig hierop terugkomen in de Kamer.
De heer Middel (PvdA): Mevrouw de voorzitter!Er mag geen twijfel over bestaan dat onzefractie een asielbeleid wil waarbij strengheidin dienst staat van rechtvaardigheid, waarbijzorgvuldigheid een absolute voorwaarde isen waarbij wij in de gaten houden dat hetondanks het praten over getallen steeds ommensen gaat. In die geest hebben wij eenregeerakkoord gesloten met VVD en D66 enin die geest willen wij verdergaan. De regeringheeft nu een aantal aanvullende maatregelenaangekondigd omdat er een situatie is ontstaandie het inderdaad nodig maakt onconventionelemaatregelen te nemen. Bij twee zaken wilik nog even stilstaan. Gisteren heb ik gezegd dat de tenten inErmelo wat onze fractie betreft vanochtendafgebroken zouden kunnen worden als er inhet weekend een andere voorziening zou zijndie voldoet aan een aantal criteria, zoalswinddicht, waterdicht, een vloer, een daken sanitair. Wij gaan ervan uit dat er zo'nvoorziening gerealiseerd zal worden. De staatssecretaris heeft ons gisteren duidelijkgemaakt dat er bij Dublinclaimanten, zekerals er sprake is van een zeer serieuze claim-- en daar moeten wij van uitgaan -- eenvergelijking te maken is met de categoriekennelijk ongegrond en niet-ontvankelijk.Dit neemt niet weg dat er zich situatieskunnen voordoen waarin opvang noodzakelijkis. Wij leggen de staatssecretaris dan ookde suggestie voor om in de geest van hetregeerakkoord, waarin van een sobere opvangwordt gesproken, in ieder geval te bewerkstelligendat situaties zoals zojuist geschetst doorMevrouw Halsema, zich niet meer mogen voordoen.Als wij niets doen, zullen ze zeker vakervoorkomen.Mevrouw Halsema (GroenLinks): Kan ik hieruitde conclusie trekken dat de fractie van dePvdA de motie van GroenLinks en de SP steunt?De heer Middel (PvdA): Misschien vindt uhet goed dat ik eerst de reactie van de staatssecretarisafwacht. Ik weet namelijk -- en misschienweet u dit niet -- dat de heer Dittrich nogeen buitengewoon interessante motie overdie Dublinclaims zal indienen. Als de staatssecretarisdaarop en op mijn opmerkingen gereageerdheeft, kan ik uw vraag beantwoorden. Voorzitter! Ten slotte nog een motie overde wachtlijsten.
====================================De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat vanwege de hoge instroomvan asielzoekers de capaciteit van de aanmeldcentrathans onvoldoende is om dagelijks alle binnengekomenverzoeken in behandeling te nemen;overwegende, dat het derhalve nodig is omals tijdelijke noodmaatregel een wachtlijstmet een afsprakensysteem in te voeren;tevens overwegende, dat de beschikbare capaciteitis vastgesteld op 150 verzoeken per dag,dan wel 1050 per week, verdeeld over de drieaanmeldcentra;voorts overwegende, dat het van groot belangis voor het tegengaan van illegaliteit, dewachtlijsten zo kort mogelijk te houden;verzoekt de regering ervoor zorg te dragendat de vastgestelde capaciteit van 1050 verzoekenper week ten minste wordt gehaald, en deKamer maandelijks te rapporteren over hetfunctioneren van het afsprakensysteem,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter: Deze motie is voorgestelddoor de leden Middel, Kamp en Dittrich. Naarmij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund. Zij krijgt nr. 377 (19637).
De heer Van der Staaij (SGP): Voorzitter!U memoreerde het al, wij hebben gisterenuitvoerig gesproken over de verhoogde instroomvan asielzoekers, wat allerlei emoties endiscussies over oorzaken en gevolgen losmaakte.Onze fractie staat met overtuiging voor gastvrijheidvoor vluchtelingen die gegronde redenen hebbenom voor vervolging te vrezen. Tegelijkertijdwensen ook wij een restrictief beleid tenaanzien van migranten die niet onder diedefinitie blijken te vallen. Dit betekentook een kritische houding bij het terugkeerbeleid,in die zin dat wij nauwkeurig moeten nagaanof het wel effectief genoeg is, alsmede eenkritische houding tegenover de driejarentermijn. Hoe het ook zij, de huidige grote instroomis een realiteit, en dit vraagt om voldoendeen fatsoenlijke opvangvoorzieningen. Duidelijkis ook dat voldoende capaciteit bij de INDnoodzakelijk is voor een goede en snellebesluitvorming. Te weinig oog is er onzesinziens echter nog voor de gevolgen die dehuidige hoge instroom voor de rechterlijkemacht zal hebben. Dit brengt ons tot hetindienen van een motie, voorzitter.
====================================De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat een verhoogde instroom vanhet aantal asielzoekers op termijn ook zalleiden tot een stijging van het aantal rechtszakenover een verblijfsstatus;voorts overwegende, dat dit mede gelet opde beschikbare capaciteit bij de rechterlijkemacht kan leiden tot een aanzienlijke verlengingvan de duur van de procedures;verzoekt de regering zo spoedig mogelijkmaatregelen te nemen om te voorkomen datin de beroepsfase onaanvaardbare vertragingenzullen optreden, en de Kamer hierover teinformeren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter: Deze motie is voorgestelddoor het lid Van der Staaij. Naar mij blijkt,wordt zij voldoende ondersteund. Zij krijgt nr. 378 (19637).
De heer Dittrich (D66): Mevrouw de voorzitter!Gisteren ging het er in het asieldebat somsfors en ook persoonlijk aan toe, tussen metname de Partij van de Arbeid en de VVD. Ikwil namens de fractie van D66 zeggen datwij eigenlijk geen behoefte hebben aan gekijfover het asielbeleid, want daardoor lijkthet alsof de staatssecretaris geen krachtdadigbeleid kan voeren, omdat twee coalitiepartijenelkaar in de haren vliegen en de staatssecretarisdan zou moeten afwachten wat de uitkomstvan dat gevecht is. Ook over een zo beladenonderwerp als het asielbeleid moet je zakelijkmet elkaar kunnen spreken.De heer Middel (PvdA): Mevrouw de voorzitter!Met dat laatste ben ik het volstrekt eens:je moet er zakelijk over kunnen spreken.Daar moeten dan natuurlijk ook de voorwaardenvoor aanwezig zijn. Hetgeen u echter daarv¢¢r zei, mijnheerDittrich, vind ik een beetje een goedkopeopmerking, want u bent zelf ook deelnemeraan het debat en u hebt zelf ook op een aantalpunten duidelijk laten merken tijdens datdebat, ook op een manier die hier niet gangbaaris, dat u het met bepaalde zaken absoluutniet eens was...De heer Dittrich (D66): Op een manier dieniet gangbaar is? Vertelt u eens?De heer Middel (PvdA): Nu ja, vertelt u eens...De voorzitter: Nee, d t absoluut niet.De heer Middel (PvdA): Misschien mag ik hetzo formuleren, voorzitter, dat het mijn indrukis dat in de sfeer zoals het debat zich gisterenafspeelde, de heer Dittrich daar ook gewoonaan deelgenomen heeft en dat het een beetjeflauw is om daar nu achteraf met een watvaderlijke opmerking over te komen.De heer Dittrich (D66): Ik vind het mooidat u zegt dat het een vaderlijke opmerkingis. Ik vind in ieder geval dat we er zakelijkover moeten praten. D66 steunt de staatssecretarisin zijn beleid, maar we zeggen er wel bijdat hij ook voor de uitvoering daarvan verantwoordelijkis en de vinger goed aan de pols moet houden. Voorzitter! De wachtlijsten willen wij lieverniet. Zijn ze noodzakelijk, dan toch in elkgeval zo kort mogelijk. Ik wil graag wetenvan de staatssecretaris of er problemen zijnte verwachten bij de te maken voorrangsselectie. Tot slot, voorzitter, een opmerking overde Dublinclaims. In het regeerakkoord staatdat asielzoekers waarvoor een Dublinclaimis ingediend, sobere opvang krijgen. Daarzijn de drie regeringspartijen aan gebonden.D66 voelt er wel wat voor om dat te veranderen.Op dit punt kan het beleid wel wat strenger,maar uiteraard wel coulance ten aanzien vanhumanitaire noodsituaties, en daarom wilik graag de volgende motie indienen, medenamens de collega's Middel en Kamp.
====================================De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat het regeerakkoord 1998-2002aan asielzoekers voor wie de Nederlandseoverheid een Dublinclaim bij andere Europeselanden heeft ingediend, de mogelijkheid vansobere opvang biedt;overwegende, dat een procedure met betrekkingtot een Dublinclaim soms maanden kan durenen dat niet in alle gevallen een dergelijkeclaim van Nederland gehonoreerd wordt;overwegende, dat de regering desondanks aandeze groep asielzoekers geen enkele opvangmeer wil bieden, hetgeen de openbare ordekan be‹nvloeden;spreekt als haar mening uit dat een Dublinclaimalleen in die gevallen gelegd mag worden,waarin de claim naar redelijke verwachtingzal worden gehonoreerd;verzoekt de regering de Kamer per kwartaalof zoveel vaker als nodig, te rapporterenover het functioneren van de Dublinclaimsen alle aspecten die daarmee verband houden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter: Deze motie is voorgestelddoor de leden Dittrich, Middel en Kamp. Naarmij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund. Zij krijgt nr. 379 (19637).De heer Verhagen (CDA): Voorzitter! Meentde heer Dittrich dat een Dublinclaim succesvolgelegd kan worden zonder dat feitelijk geconstateerdwordt dat iemand in een ander land heeftverbleven? Meent hij niet dat die constateringveel makkelijker zou kunnen zijn met hetweer invoeren van grenscontrole?De heer Dittrich (D66): Dat laatste niet.Het antwoord op uw eerste vraag is dat hetblijkt uit de cijfers, dat soms Dublinclaimsniet gehonoreerd worden.Mevrouw Halsema (GroenLinks): Ik neem aandat dit de interessante motie was waaroverde heer Middel eerder sprak.De heer Dittrich (D66): Absoluut.Mevrouw Halsema (GroenLinks): Dat verondersteldeik al. Gezien de lengte van de motie hadik even moeite om het helemaal duidelijkte krijgen. Ik neem aan dat u alleen opvangwilt bieden daar waar humanitaire nood ontstaat?De heer Dittrich (D66): Wat de motie zegt,is dat als er een Dublinclaim gelegd wordt,geen opvang meer wordt geboden. De motiezegt ook dat je die Dublinclaims alleen kuntleggen, als je een redelijke verwachtinghebt dat zij door Duitsland of België gehonoreerdworden. Dan nog vinden wij dat, als daarmensen tussen zitten bij wie sprake is vaneen humanitaire noodsituatie, bijvoorbeeldeen hoogzwangere vrouw, de staatssecretariscoulance moet tonen en toch opvang moet bieden.Mevrouw Halsema (GroenLinks): Als ik u goedbegrijp, wijkt u af van het gestelde in hetregeerakkoord en zegt u: geen opvang voorDublinclaimanten; alleen opvang als er sprakeis van echte humanitaire nood. Dus voor allemensen die in verband met de claimprocedurelang moeten wachten, is er geen opvang meer.Dat kan betekenen dat mensen negen maandenlang dakloos in Nederland verblijven.De heer Dittrich (D66): U hebt gelijk datde drie regeringspartijen op dit punt afwijkenvan hetgeen er terzake in het regeerakkoordstaat en wat de regering voorstelt. Het kannatuurlijk niet dat humanitaire noodsituatiesniet in aanmerking worden genomen.Mevrouw Halsema (GroenLinks): Maar is hetfeit dat mensen vier … negen maanden overstraat zwerven niet per definitie een humanitairenoodsituatie? Hoe bepaalt u het onderscheid?De heer Dittrich (D66): Mevrouw Halsema,het lijkt wel alsof u het asieldebat nietgevolgd hebt. Waarmee we nu geconfronteerdworden, is de toestroom van ontzettend veelmensen die eigenlijk in België of in Duitslandasiel hadden moeten aanvragen, maar die datin Nederland doen. Als de redelijke verwachtingis dat de Dublinclaim wordt gehonoreerd,wordt die ook gelegd. Duitsland of Belgiëis dan verantwoordelijk voor de afhandelingvan het verzoek. Als wij op dit punt nieteen signaal afgeven en niet strenger worden,blijven de mensen die eigenlijk in een anderland het asielverzoek moeten indienen, naarNederland komen.Mevrouw Halsema (GroenLinks): Dat weet ik.Dat hoeft u mij niet uit te leggen. 80% vande Dublinclaims wordt ook gehonoreerd, maarwaar het om gaat, is dat de afhandeling vande claimprocedure zo ontzettend veel tijdin beslag neemt. En ik kan mij niet aan deindruk onttrekken dat gedurende die procedurede Nederlandse overheid een verantwoordelijkheidheeft met betrekking tot de asielaanvragers.Of wilt u beweren dat dit niet zo is?De heer Dittrich (D66): Dat hebt u goed begrepen.De drie regeringspartijen bieden in dat soortsituaties geen opvang meer.De heer Verhagen (CDA): Voorzitter! Gisterenviel de heer Dittrich mij aan en zei datwij ten onrechte gebruik zouden maken vanartikel 2 van het Schengenverdrag indienbij de eerstvolgende Europese top geen hardeafspraken gemaakt worden over de verdelingtussen de verschillende Europese landen.Artikel 2 gaat namelijk over de relatie metde openbare orde. Uit het scenario dat deheer Dittrich aangeeft, blijkt dat we vantevoren kunnen weten dat er een probleemmet de openbare orde ontstaat. De heer Dittrichwil namelijk mensen de straat op sturen.Hij zorgt daarmee voor toename van het aantaldaklozen en daarmee creëert hij een openbareordeprobleem.De heer Dittrich (D66): In artikel 2, lid2, van de Schengenovereenkomst wordt gesprokenover de nationale veiligheid en de openbareordeproblemen.Daarmee wordt gedoeld op een geheel anderesituatie. Dat blijkt ook uit de stukken dieten grondslag liggen aan artikel 2, lid 2.Hier hebben we het dus over iets anders.Bovendien wordt in de motie de staatssecretarisgevraagd de Kamer periodiek, per kwartaalof vaker indien dat nodig is over alle aspectenrond de Dublinclaims te informeren.
De heer Rouvoet (RPF): Voorzitter! De tochforse meningsverschillen die gisteren tussende Partij van de Arbeid en de VVD blekente bestaan, zorgden ervoor dat ik mijn hartvasthield vanwege het feit dat wij in dekomende periode nog debatten over het asielbeleidkrijgen. Daarbij ga ik er nog van uit datde heer Kamp zich in het eerste asieldebatmet deze staatssecretaris heeft ingehouden.Gelet op de gevoeligheid van het onderwerpen het belang van een breed en stevig maatschappelijken politiek draagvlak, stemt mij dat bepaaldniet vrolijk. Thans wil ik in deze termijn nog drie opmerkingenmaken. Allereerst wil ik iets zeggen overde wachtlijsten of het afsprakensysteem.De redenering in de brief van vandaag vande staatssecretaris, waarvoor dank, kan ikvolgen. Toch is er sprake van een dunne pleken dan denk ik aan de vraag wanneer de behandelingbegint. Uitstel van behandeling is mogelijk,maar die mag niet geweigerd worden. Is methet huidige afsprakensysteem, wachtlijstensysteem,de facto niet sprake van een begin van deprocedure waarbij de geldigheid van de documentenmoet worden getoetst? Ongetwijfeld zal eenrechter daarover vroeg of laat zijn oordeelgeven. Daarop is dan het wachten. Over de situatie in Ermelo gaat mijn volgendeopmerking. De manier waarop die in de publiciteitis gekomen, bevalt mij niet. Gisteravondlas ik onder andere op Teletekst: legertentenblijven in Ermelo. Dat beviel mij daaromniet, omdat de teneur heel anders was. Wezijn het erover eens: zo kan het niet. Watmij betreft moeten we dan het doorsturenook stoppen. Hoe eerder hoe beter. Dus nietmeer doorsturen naar Ermelo en ik vraag destaatssecretaris op dit punt te reagerenen te melden wat de stand van zaken is. Voorzitter! Mijn laatste opmerking betreftde prognoses. De staatssecretaris heeft gisterenin termen van kengetallen gesproken. Hijheeft gezegd dat de verschillende cijfersvoor verwarring hebben gezorgd. Vaak zijnte lage inschattingen gedaan. Tijdens hetoverleg van gisteren kreeg ik een interessantboekje onder ogen met de titel: KengetallenJustitie 1998, gedateerd oktober 1998. Daarinlees ik: voor 1998 40.000 asielverzoekenen voor 1999 35.000 asielverzoeken. Inmiddelsweten we dat we op 60.000 … 67.000 asielverzoekenmoeten rekenen. Ik heb zo'n idee waar hetvandaan komt, maar ik vind het wel buitengewoonongelukkig. Ik ben gemotiveerd om deze opmerkingte maken door het begeleidende briefje bijhet boekje, dat besluit met: "Opmerkingenvan uw kant die de inhoud en samenstellingverder kunnen verbeteren, worden uiteraardop prijs gesteld." Bij deze.
Staatssecretaris Cohen: Voorzitter! Laatik beginnen met de moties over de Dublinclaimsvan Mevrouw Halsema en de heer Dittrich.Ik heb gisteren gezegd dat de Dublinclaimsin hoge mate vergelijkbaar zijn met asielverzoekenwaarvan je in het beginstadium kunt zeggendat ze kennelijk ongegrond of niet-ontvankelijkzijn. Het beleid is ook daarop gericht. Deheer Dittrich zegt in zijn motie dat je deDublinclaims uitsluitend moet indienen alsdat aan de orde is. Ik ben het daarmee eens.Het beleid is daarop gebaseerd. Hij vraagtin zijn motie om daarover te rapporteren.Daar heb ik geen enkel bezwaar tegen. Ikheb ook geen bezwaar tegen de motie. Daarmeeheb ik tegelijkertijd gezegd dat ik aanvaardingvan de motie van Mevrouw Halsema ontraad. Ik wil ook aanvaarding van de motie vanMevrouw Halsema over tweede en volgende asielverzoekenontraden. De regering geeft op dat punt uitvoeringaan het regeerakkoord. Er zijn twee moties ingediend over de driejarentermijn.De motie van de heer Kamp, medeondertekenddoor de heer Dittrich en de heer Middel,vraagt om nader onderzoek op dat punt. Datlijkt mij nuttig. In die zin heb ik geenbezwaar tegen deze motie. Daarmee heb iktegelijkertijd gezegd dat ik aanvaardingvan de motie van de heer Verhagen ontraad,die een stuk verdergaat.Mevrouw Halsema (GroenLinks): Voorzitter!De staatssecretaris raadt steun aan mijnmotie over de Dublinclaims af. Ik begrijpdat hij daarmee eigenlijk steun aan het regeerakkoordafraadt.Staatssecretaris Cohen: Ik had er in mijnbrief al een voorstel over gedaan. Ook watmij betreft is het van belang om in uitzonderlijkegevallen, wanneer een Dublinclaim is ingedienden er sprake kan zijn van zeer schrijnendehumanitaire omstandigheden, wel opvang tebieden. Bij de uitvoering van dit beleidzal ik daarmee in hoge mate rekening houden.De heer Middel (PvdA): Voor alle duidelijkheid,dat betreft dan de reguliere opvang. Watdat betreft is sprake van een verbeteringten opzichte van het regeerakkoord, waarinover een heel sobere opvang wordt gesproken.Staatssecretaris Cohen: Ja, maar dat zalzich slechts in een zeer beperkt aantal gevallenvoordoen. Daarom lijkt het mij mogelijk omhet op die manier te organiseren. De heer Middel heeft een motie ingediendover de wachtlijsten. De heer Dittrich heeftin dat verband gevraagd of er problemen zijnmet de voorrangselectie. Daarvan is mij opdit ogenblik niets bekend.De heer Verhagen (CDA): Er zijn de staatssecretarisgeen problemen bekend. Vanochtend stond bijvoorbeeldin Trouw dat de mensen 's nachts niet wordendoorgestuurd, zelfs niet naar de noodopvang,en dat zij op straat moeten rondzwerven omzich de volgende dag te melden. Vindt destaatssecretaris dat geen probleem?Staatssecretaris Cohen: De vraag van de heerDittrich was een andere en daarop gaf ikantwoord. Op dit punt kan ik niet andersconstateren dan dat het een gevolg is vanhet beleid dat wij voeren. Ik ben er ondertussenook van overtuigd dat er min of meer sprakeis van een overgangssituatie. Ik twijfeler niet aan dat wanneer bekend is dat ersprake is van wachtlijsten, er ook door asielzoekersbij de aanmelding rekening mee wordt gehouden.Ik sluit echter niet uit dat dergelijke gevallenzich kunnen voordoen.De heer Dittrich (D66): Mijn vraag ging inderdaadover de voorrangsselectie. Bestaat niet hetgevaar dat een heleboel mensen zeggen: wijhoren tot een uitzonderingscategorie, endaarom willen wij voorrang hebben en wélgeplaatst worden?Staatssecretaris Cohen: Ik sluit niet uitdat dat zal gebeuren, maar tot nu toe ismij daarvan niets bekend.De heer Verhagen (CDA): Ik wil graag nogeen antwoord krijgen. De staatssecretarissluit niet uit dat er zelfs geen noodopvangbeschikbaar is voor mensen die zich hiermelden.Staatssecretaris Cohen: Nee, dat zeg ik niet.Die noodopvang is er wel, alleen kan hetnatuurlijk gebeuren dat bij aanmelding middenin de nacht bij een aanmeldcentrum blijktdat dat centrum vol is. Dat is een gevolgvan wat wij nu hebben aangekondigd.De heer Verhagen (CDA): Maar er zit een verschiltussen niet meer in het aanmeldcentrum kunnen,of niet meer in de noodopvang kunnen. Menwas nog niet bij het aanmeldcentrum vanwegedie wachtlijst.Staatssecretaris Cohen: Die noodopvang kanmen in.Mevrouw Halsema (GroenLinks): Getuige eenbericht in Trouw is gisteren een groep vantwaalf mensen op straat gestrand. Hoe verhoudtzich dat tot de mededeling nu dat zij denoodopvang in kunnen? Dat is dus niet zo.Staatssecretaris Cohen: Dat is niet waar.Ik denk dat zij op dat moment problemen hebbengehad met het vervoer van het aanmeldcentrumnaar Ermelo.De voorzitter: Maar, Mevrouw Halsema, mijnheerVerhagen is begonnen met die vraag. De staatssecretaris.Staatssecretaris Cohen: Voorzitter! Ik wasbezig met de motie van de heer Middel overhet aantal aanmelders bij de aanmeldcentra.Ik begrijp de motie, en ik heb er geen bezwaartegen. Het lijkt mij goed daarover maandelijkste rapporteren, zodat de Kamer op de hoogteis van hoe dat gaat. Het uitgangspunt moetwel zijn dat deze aantallen inderdaad perweek bij de aanmeldcentra komen. Ik sluitniet helemaal uit dat daarin van week totweek een zekere fluctuatie zit, wat zou moetenbetekenen dat aan het eind van de maand ditgetal maal vier, of in ieder geval zoveeldagen er in een maand zitten, aanwezig moetzijn. Dat zegt de motie naar mijn gevoelook. Op die manier heb ik er geen enkel bezwaartegen. De heer Verhagen heeft een motie ingediendover de grenscontrole. Gisteren is dat puntuitvoerig aan bod geweest. In de motie staatdat bij de eerstvolgende Europese top zekergesteld moet worden dat er harde afsprakenworden gemaakt, en dat bij het uitblijvendaarvan de grenscontroles met België en Duitslandweer moet worden ingevoerd. Het eerste lijktmij buitengewoon ingewikkeld. Het tweedepunt is, zoals ik ook gisteren heb geconstateerd,naar mijn opvatting in strijd met het Schengen-uitvoeringsverdrag.Daarom ontraad ik de motie. De heer Verhagen heeft verder een motieingediend waarin hij voorstelt de ontwikkelingsrelatiesin verband te brengen met de asielproblematiek.Gisteren heb ik daarvan gezegd dat ik dieproblematiek met mijn collega voor Ontwikkelingssamenwerkingwil bespreken. Of dit eruit komt, is verstwee. Maar omdat ik dat nog wil bespreken,kan ik mij voorstellen dat het verstandigis de motie aan te houden. De heer Van der Staaij heeft een motie ingediendover de rechterlijke macht. Ik ben het methem eens dat op dit ogenblik in de briefvan de Kamer nog geen gegevens te vindenzijn over de rechterlijke macht. In de briefstaat dat die nader bekeken moeten worden.Omdat dit in de lijn ligt van wat hier staat,heb ik geen bezwaar tegen die motie. Ten slotte de situatie in Ermelo. Ik hebgisteren gezegd dat ik mijn uiterste bestzou doen daarvoor een oplossing te vinden.Met veel plezier kan ik melden dat ik daaringeslaagd ben door voor dit moment een opvangte vinden die voldoet aan de criteria waaroverwij gisteren spraken: dak, wind- en waterdicht,sanitair, voedsel en verwarming. De planningis dat een dergelijke sobere opvang in devorm van een tent, zoals wij gisteren bespraken-- dat is geen tent met dezelfde luxe alsin Leiden, maar wel een tent van dezelfdeaard en omvang -- zaterdagochtend operationeelzal zijn in Heumen, op het terrein van devierdaagse, waar al enige infrastructuuraanwezig is. Over de verdere uitwerking daarvanzal ik nog nader overleg hebben met de burgemeestersvan Heumen en Nijmegen. Zij zijn, gelet opde noodsituatie waarin we zitten, bereidgebleken hun medewerking te verlenen.Mevrouw Halsema (GroenLinks): Voorzitter!Ik heb de staatssecretaris gisteren vragengesteld over schietoefeningen die plaatszouden vinden in Ermelo. Aangezien daar totzaterdagochtend mensen zullen verblijven,wil ik daar graag enige informatie over hebben.Staatssecretaris Cohen: Die schietoefeningenhebben niet plaatsgevonden.De heer De Wit (SP): Voorzitter! Is in hetplan van de staatssecretaris ook voorzienin het overbrengen van de mensen die nu inde tenten in Ermelo zitten naar de nieuweopvang? Of wordt dit ook weer aan het initiatiefvan de mensen zelf overgelaten?Staatssecretaris Cohen: Ik denk dat we daareen goede regeling voor kunnen treffen.De heer Verhagen (CDA): Voorzitter! De staatssecretarisheeft gevraagd of ik de motie op stuk nr.374 over de relatie met ontwikkelingssamenwerkingen handelsbetrekkingen wil aanhouden totdathij overleg heeft kunnen plegen met zijncollega voor Ontwikkelingssamenwerking. Kanhij toezeggen dat de Kamer het resultaatvan dat overleg zal krijgen voor de behandelingvan de begroting van Justitie in de eersteweek van november?Staatssecretaris Cohen: Ik weet dat nietzeker. Ik wil het wel proberen, maar ik kanniet garanderen dat het overleg dan al totvoldoende resultaat heeft geleid.De heer Verhagen (CDA): Omdat wij dit typemaatregelen al enige tijd bespreken, is hetessentieel dat de mogelijkheid bestaat omdaar bij de behandeling van de begrotingvan Justitie op terug te komen. Op het momentdat ik de motie aanhoud, wil ik zeker wetendat ik voor de behandeling van de begrotingvan Justitie een oordeel heb van de regering,met name een resultaat van de besprekingen.Staatssecretaris Cohen: Mevrouw de voorzitter!Ik kan dat niet garanderen.Mevrouw Halsema (GroenLinks): Ik wil graagweten of de heer Verhagen zich realiseertdat de meeste landen waar vluchtelingen vandaankomen...De voorzitter: Mevrouw Halsema, dit doenwe niet bij de behandeling van een verslagvan een algemeen overleg, waar we motiesindienen en met de staatssecretaris in debatzijn. We krijgen dan een herhaling van gisteren.Staatssecretaris Cohen: Ik wil graag nogtwee opmerkingen maken in de richting vande heer Rouvoet. Hij is begonnen met eenopmerking over de wachtlijsten. Hij vonddat er een dunne plek in de redenering zatals het erom ging wanneer de aanmelding begint.Wat mij betreft begint de aanmelding nieteerder dan wanneer ook werkelijk de 24-uurstermijnplaatsvindt. Ik denk dat daar verder geenprobleem zit. Hij heeft verder een opmerkinggemaakt over de kengetallen en het boekjevan 1998. Dat sterkt mij in de overtuigingdat het van belang is om nader met de vastecommissie voor Justitie te overleggen overde wijze waarop wij in de toekomst op meerreguliere wijze met elkaar de kengetallenen andere cijfers kunnen uitwisselen. Ikzal daarover nader spreken met de vaste commissie.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter: Ik stel voor, aan het beginvan de avondvergadering over de moties testemmen.Daartoe wordt besloten.