Loek

Met veel plezier heb ik je stuk Onderwijs in Crisis of Onderwijs Vernieuwing gelezen.

Ik zal niet ingaan op alle leerpsychologie. Mijn ervaring met 'de theorie' is dat de beste gedachten zich in de directe lespraktijk wel bewijzen. Dan kan ook onmiddellijk de nodige terugkoppeling plaatsvinden.. Op de HvA liep ooit een vakdidacticus rond die heilig in de theorie van leerfasen van Piaget geloofde. Je zou dus in bijvoorbeeld een 2-MAVO groep nooit met een formule aan mogen komen. Waarom niet? Omdat het kind daar nog niet aan toe is? Het kind zou zelf aan moeten geven wanneer hij het tijd vindt worden voor het begrip dichtheid. Tot de leerling100 gram weegt. Niets is leuker om die jonge kinderen het begrip te laten ontdekken met een proef en ze vervolgens met de formule te laten stoeien."O, nu snap ik het!!!!" Exit Piaget.

Zo is het natuurlijk ook met het (ooit) zo geroemde Studiehuis. Het mag nooit starre theorie worden. De ene leerling leert het meest effectief als hij alles zelf doet en dus gaandeweg leert hoe te leren. Een andere leerling heeft een inspirerende docerende leraar nodig, om vervolgens zelf met de onderwezen stof aan de slag te gaan.

Nogal wat scholen hebben de afgelopen jaren proefgedraaid met dit nieuwe didaktische concept. Wat hoor je in Onderwijsland? De studie-resultaten zijn niet beter, maar ook niet slechter. Het lijkt inderdaad dat een ander type leerling komt bovendrijven, zoals jij al terloops opmerkte. De toekomst moet dan maar uitwijzen of dit verschijnsel van tijdelijke aard is.

De leraar moet in de aanloopfase heel veel tijd en energie in het concept steken, maar gaandeweg kan hij zich meer richten op 'de begeleiding van het leerproces.' Het opzetten van een Studiehuis vergt een gemotiveerd team en een strakke organisatie. Van het idee dat de belasting van de leraar zal verminderen, is uiteraard niets gebleken. Wil je de belasting van de leraar verminderen, dan heb je simpelweg meer leraren nodig.

Het aanvankelijke enthousiasme bij de docenten voor het Studiehuis wordt in de praktijk lelijk getemperd doordat deze enorme operatie budgetair-neutraal wordt ingevoerd: Het mag niets kosten. Volgens mij is dit laatste het grote probleem binnen het Nederlandse onderwijs. Van de no-nonsense politiek van de jaren tachtig, waarbij de opeenvolgende kabinetten in innige samenwerking met de vakbonden de onderwijsbegroting dramatisch teruggeschroefde, plukken we nu de zure vruchten. Hoe wil je leerlingen zelfstandig laten leren als het gebouw waarin ze werken letterlijk in elkaar dondert? Hoe moet die nog veel grotere operatie, de invoering van het VMBO, worden uitgevoerd als geen hond daar meer wil lesgeven?

Tekenend voor deze voor een dubbeltje op de eerste rang mentaliteit is de spectaculaire oplossing die minister Hermans bedacht: Laat onbevoegden lesgeven! Zo lost Nederland het lerarentekort op: Je frustreert het leraarsvak door flink te bezuinigen. Gevolg: De lerarenopleidingen lopen leeg. Niet erg. We paaien gewoon links en rechts op universiteiten studenten en zetten ze voor de klas. De beste, lees talentvolle, leraren komen vanzelf bovendrijven. De rest haakt ontmoedigd af. Vervolgens heffen we de lerarenopleidingen op. Verheugd meldde Hermans onlangs dat vele belangstellenden zich gemeld hebben en dat het tekort binnenkort is weggewerkt.

Ook deze minister wil maar niet begrijpen dat we in een luxe "kennismaatschappij" leven. Onder andere op school maken de leerlingen lettelijk kennis met deze wereld. Daar hoort een dynamische school bij met vakleraren, zowel jonge honden als ervaren rotten. De leerling ziet dan ook wat een geweldig vak die leraar beoefent. Daar hoort een vakminister met visie bij die durft te investeren in een fraai doortimmerd Studiehuis. Niet een knul die alleen maar rekent en studenten de kastanjes uit het vuur laat halen. Dan zijn we met het onderwijs weer terug bij af en modderen we ongeinspireerd het nieuwe millenium in.

Zo, ik ben uitgeknord. Neemt niet weg dat ikzelf heel veel zin in lesgeven heb. Geen directeur, geen minister krijgt mij klein. Daar is lesgeven veel te leuk voor.